Nieuwsbrief van Watererfgoed Vlaanderen - nummer 17 - maart 2011


Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen
Ander Vlaams watererfgoednieuws
Watererfgoedkalender maart - mei 2011
Inschrijven

Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoedgesprek met Marc Van Peel 
Marc Van Peel, voorzitter van het Antwerpse havenbestuur en Antwerps havenschepen, is onze partner voor het watererfgoedgesprek van deze maand. Lees hier over Marc's grote liefde voor scheepvaart, de haven en de Schelde.

Terug naar top


Actie voor behoud Emmerbaggermolen B4 en Vlotkraan 18
In een extra nummer van Getijden deden het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en Watererfgoed Vlaanderen eerder deze maand een oproep voor de kosteloze overname van twee historische havenvaartuigen: de Emmerbaggermolen B4 uit 1929 en de Vlotkraan 18 uit 1962. Beide tuigen werden buiten dienst gesteld maar zijn van groot historisch belang en hebben vanuit verschillende perspectieven een aanzienlijke erfgoedwaarde. Tot 31 maart 2011 kunnen geïnteresseerde publieke of private partners zich aanmelden via secr@watererfgoed.be. Op basis van de ontvangen reacties zal worden beoordeeld of een erfgoedbeheersproject kan worden opgestart. Op de website van Watererfgoed Vlaanderen staan achtergronddossiers. Watererfgoed Vlaanderen roept alle verantwoordelijken en belangstellenden op om zich ernstig over dit unieke aanbod te buigen en na te denken over concrete overnamevoorstellen. Teveel waardevol havenerfgoed is al uit Antwerpen verdwenen ! Persberichten over de oproep staan op onze mediapagina.

Terug naar top


Algemene Vergadering met informatiesessie over varend erfgoed op 26 maart 2011
Op 26 maart 2011 om 18u00 houdt Watererfgoed Vlaanderen in het Scheepvaartmuseum Baasrode zijn jaarlijkse statutaire algemene vergadering. Alle leden zijn uitgenodigd om hieraan deel te nemen. Het bestuur zal een overzicht geven van de activiteiten van het voorbije en het komende werkingsjaar. Na de formele vergadering volgt rond 19u00 voor alle belangstellenden (ook niet-leden) een publieke informatiesessie met volgend programma:
  • Een overzicht van de Vlaamse varend erfgoedvloot door Dirk Ramakers, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor het Behoud van Historische Vaartuigen (VVBHV) en ondervoorzitter van Watererfgoed Vlaanderen
  • Het Vlaams beleid voor de bescherming van het varend erfgoed door Maarten Van Dijck, Onderzoeker Varend Erfgoed van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
  • De impact op de varend erfgoed-sector van het nieuw Belgisch Scheepvaartwetboek door Eric Van Hooydonk, Voorzitter van Watererfgoed Vlaanderen en van de Commissie Maritiem Recht.
Leden en adviseurs van Watererfgoed Vlaanderen kunnen ter plekke het nieuwe boek Tussen wal en schip aankopen, met een korting van 20 procent (zie hieronder). Rond 19u40 biedt het bestuur een drankje aan.

Terug naar top


Studiedag over Belgisch Scheepvaartwetboek op 29 maart 2011
Op 29 maart 2011 wordt in het historische Antwerpse Zuiderpershuis een studiedag georganiseerd over de bepalingen van het nieuw Belgisch Scheepvaartwetboek over het statuut van het schip. Uiteengezet zal o.m. worden hoe eigenaars van historische en andere non-profit vaartuigen voortaan een scheepshypotheek kunnen verwerven en hoe het nieuwe wetboek de rechten en plichten van de partijen bij scheepsbouw- of herstellingscontracten zal regelen. Leden van Watererfgoed Vlaanderen kunnen zich nog inschrijven aan een verlaagde deelnameprijs van 30 EUR inbegrepen boek, lunch en receptie. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via zeerecht@mobilit.fgov.be.

Terug naar top


Studiedag over middeleeuwse kanaal De Lieve op 21 mei 2011
De Lieve, ooit de eerste verbinding van Gent met de zee, neemt vanaf de Wondelgemse meersen een grote bocht doorheen Wondelgem. Verschillende jaren had de Lieve (hier het Liefke genaamd) een kwalijke reputatie, aangezien het restant van dit 13de eeuws kanaaltje gedegradeerd was tot een open riool van Wondelgem en Mariakerke. Ook in de Wondelgemse meersen werd de Lieve ontsierd door een ophoging van de meersen met allerlei industrieel afval. De Lieve kreeg over een groot gedeelte van haar loop al herwaardering, o.a. door de aanleg van een fietspad van Evergem Rabot tot Stoktevijver Zomergem. Ook het kanaal van Schipdonk (waarin de Lieve opgenomen is) kreeg een goed berijdbaar fietspad. Mede in het licht van de plannen van de Stad Gent voor de herwaardering van de Wondelgemse meersen en de reeds uitgevoerde stapsteen achter de wijk Volkshaard, organiseren enkele Wondelgemse verenigingen (o.a. Davidsfonds Wondelgem, het Cultuurplatform Wondelgem, de Wondelgemse Wandelvogels, de Historische en Heemkundige Kring Vroonstalle en de bewonersgroep Tupe te goare als oeverbewoners van de Lieve) op 21 mei 2011 over het unieke middeleeuwse scheepvaartkanaal een interessante studiedag. De Lieve wordt niet alleen bekeken op het huidig Gents grondgebied maar over haar ganse loop tot in Damme. Het wordt a.h.w. een zoektocht naar de laatste resten en sporen van de Lieve in het landschap en naar de herwaarderingsmogelijkheden. In de namiddag is er een fiets- en wandelzoektocht of een bezoek aan de Wondelgemse Meersen. Watererfgoed Vlaanderen beveelt de studiedag aan en werkt er actief aan mee. Praktische informatie in de Watererfgoedkalender hieronder.

Terug naar top


Heropening Antwerpse Zuiderdokken mogelijk tegen 2018 ?
Het Antwerpse stadsbestuur heeft beslist dat in de volgende bestuursperiode (2012-2018) zal worden overgegaan tot de heraanleg van de in 1969 gedempte Zuiderdokken. De vlakte moet een open karakter behouden, op één of andere manier "verwijzen" naar de vroegere dokken en geschikt blijven voor grote evenementen, sport en spel. Schepen van Stadsontwikkeling Ludo Van Campenhout sluit niet uit dat de dokken - of een deel ervan - terug worden opengemaakt. Hij bevestigt ook de stelling van Watererfgoed Vlaanderen dat het gerucht over de zware vervuiling van de in de dokken gestorte grond niet meer dan een "stadslegende" is (zie artikel uit Gazet van Antwerpen van 5-6 maart 2011). Watererfgoed Vlaanderen is zeer verheugd dat de mogelijkheid van een heropening open blijft maar vreest dat ondertussen een "voorlopige" beslissing over een "droge" heraanleg zal worden genomen waardoor de heropening een verre droom zal worden. Watererfgoed Vlaanderen heeft al de argumenten vóór de heropening opgelijst in zijn advies van 12 november 2010. Deze argumenten zijn niet weerlegd. De Zuiderdokken kunnen één van de allermooiste historische havenwijken van de wereld worden. In andere wereldhavensteden was dergelijk voor de hand liggend en al bij al bescheiden stadsontwikkelingsproject reeds lang gerealiseerd. Antwerpen moet nog harder werken aan zijn zelfbewustzijn en uitstraling als internationaal unieke havenstad en de potenties daarvan beter benutten. Watererfgoed Vlaanderen roept iedereen op om op de heropening van de dokken aan te dringen tijdens de participatieronde die het stadsbestuur in mei zal openen.

Terug naar top


Congoboot Charlesville in Vlaams Parlement




Onder verwijzing naar de campagne van Watererfgoed Vlaanderen stelde Carl Decaluwé in het Vlaams Parlement de vraag of Minister Bourgeois op de hoogte van het bestaan van deze Congoboot en of Vlaanderen geen initiatief kan nemen om deze boot aan te kopen. De Minister antwoordde dat hijzelf en zijn administraties (het VIOE, de afdeling Varend erfgoed van de KCML en Ruimte en Erfgoed) op de hoogte zijn van het bestaan van de voormalige Charlesville. Een lid van de KCML maakte in 2005 overigens deel uit van een delegatie die het schip is gaan bezoeken in de haven van Rostock. Via de recente persberichten en de signalen van Watererfgoed Vlaanderen namen de Minister en zijn administratie ook kennis van de vernieuwde pogingen om het schip terug naar Antwerpen te brengen. De Minister verwees uitdrukkelijk naar de dossierpagina over het schip op de website van Watererfgoed Vlaanderen. Verder stelde de Minister dat Ruimte en Erfgoed de fysieke staat van het schip en de resterende graad van authenticiteit na de aanpassing tot hotel op dit ogenblik niet inschatten. Uit de aangereikte informatie kan alvast worden afgeleid dat het schip nog steeds een hoge erfgoedwaarde bezit en voor zijn typologie absoluut als uitzonderlijk moet bestempeld worden. De Minister bevestigde dat de Charlesville het enige overblijvende vracht- en passagiersschip van de op Congo varende voormalige Compagnie Maritime Belge is. Het schip werd daarenboven in Vlaanderen gebouwd, het liep in 1950 van stapel bij Cockerill in Hoboken. Doordat het schip verkocht is en volgens de informatie van Watererfgoed Vlaanderen nu eigendom is van de stad Rostock en bovendien in het buitenland ligt komt het niet voor op de werklijst van te beschermen vaartuigen van de KCML. Voorts deelde Minister Bourgeois mee dat in het Vlaams Decreet Varend Erfgoed en het aansluitende uitvoeringsbesluit geen traject is bepaald voor de aankoop van vaartuigen met erfgoedwaarde door de Vlaamse Gemeenschap. Dit is evenmin het geval voor andere vormen van onroerend erfgoed. Het mag niet verward worden met het roerend cultureel erfgoed dat onder het Topstukkendecreet valt en waar de Vlaamse overheid wel de verplichting heeft om de Topstukken aan te kopen als de eigenaar beslist om deze buiten Vlaanderen te brengen en zo de Vlaamse overheid daarvoor toestemming weigert te verlenen. De Minister vervolgde dat er bij de beschermingsdossiers varend erfgoed nog geen precedent voor het beschermen van vaartuigen met erfgoedwaarde voor Vlaanderen met buitenlandse eigendom en ligplaats is. De mogelijkheid tot beschermen volgens het decreet kan pas overwogen worden op het ogenblik dat er zich een concreet scenario aanbiedt waarbij het schip weer een officiële thuishaven in Vlaanderen krijgt. Bij de tot nu toe gerealiseerde beschermingen varend erfgoed en bij de beschermingen die momenteel onderzocht worden, wordt ook het toekomstig beheer en gebruik afgetoetst om een eerste kader af te spreken waarbinnen een beheersprogramma kan worden bepaald. Dit om het beschermen als varend erfgoed en de intenties van de eigenaar en/of wettelijke gebruiker op elkaar af te stemmen. Bij de Charlesville bestaat hier nog geen duidelijkheid over. Minister Bourgeois besloot dat een en ander niet wegneemt dat de actie die door Watererfgoed Vlaanderen wordt ondernomen "absoluut lovenswaardig" is en ingegeven door de bekommernis voor het Vlaams erfgoed, zelfs als dit zich in het buitenland bevindt. Watererfgoed Vlaanderen dankt Carl Decaluwé en Minister Geert Bourgeois voor hun aandacht voor het Charlesville-dossier en zal de geschetste problematiek rond het Varend Erfgoeddecreet nader onderzoeken.

Terug naar top


Ruimte en Erfgoed informeert over het Decreet Varend Erfgoed
Axel Verhulst, erfgoedconsulent industrieel en varend erfgoed van het agentschap Ruimte en Erfgoed, bezorgde een belangrijke informatienota over de concrete toepassing van het Decreet Varend Erfgoed. De nota legt o.m. uit het de bescherming tot stand komt, wat de beschermingscriteria zijn en hoe de toekenning van een beheerspremie verloopt. De informatie zal later worden opgenomen op de uitgebreide nieuwe website van Ruimte en Erfgoed. Hij is in primeur beschikbaar bij de 'Informatiebronnen' op de varend erfgoedpagina van de website van Watererfgoed Vlaanderen.

Terug naar top


Boek Tussen wal en schip uitgegeven met steun van Watererfgoed Vlaanderen
Bij uitgeverij Davidsfonds verscheen het boek Tussen wal en schip. Erfgoed op en rond het water in Vlaanderen. Het boek van 175 pagina's werd geschreven door Robert Declerck en Margit Sarbogardi en brengt een aantrekkelijk overzicht van het Vlaamse watererfgoed, waaronder de Antwerpse kranen en historische dokken, de Doelse koggen, de Lieve, Walraversijde, de Nederschelde, de Scheepswerf te Baasrode, de sluizen op het Kampens kanaal, de Belgica, het Verdronken Land van Saetinghe, de vesting Ieper, de vuurtorens van Heist, 's Hertogenmolens te Aarschot, historische Limburgse watertorens en het zwembad Van Eyck te Gent. De uitgave werd ondersteund door Watererfgoed Vlaanderen en zijn lid Erfgoed Vlaanderen. Leden en adviseurs van Watererfgoed Vlaanderen kunnen het boek aankopen met een korting van 20 % op de handelsprijs (normaal 16,95 EUR). Meer informatie en bestellingen via uitgeverij@davidsfonds.be.

Terug naar top


Onze drie nieuwe Westvlaamse adviseurs
Watererfgoed Vlaanderen heeft drie nieuwe adviseurs:
  • Robert Coelus, gepensioneerd onderwijzer en vroegere directeur van het K.W. Ibis in Oostende en drijvende kracht achter de Vrienden van het Noordzeeaquarium in Oostende;
  • Frank Neyts, scheepvaartdeskundige uit een vissersfamilie, thans werkzaam bij CMA CGM in Zeebrugge en freelance maritiem journalist;
  • zijn tweelingbroer Dirk Neyts, eveneens scheepvaartdeskundige en attaché bij de Vlaamse Havencommissie te Brussel.
Frank en Dirk zijn ook medeauteurs van het boek De Zeebrugse Visserij dat in 1984 verscheen bij uitgeverij Marc van de Wiele in Brugge. Robert, Frank en Dirk zullen voor Watererfgoed Vlaanderen de vinger aan de pols houden in onze kustprovincie.

Terug naar top


Vlaams watererfgoed in the picture in Dublin
Op 25 februari 2011 gaf Watererfgoed Vlaanderen-voorzitter Eric Van Hooydonk een uitvoerige presentatie over het beheer van de zachte waarden van zeehavens aan 60 leidende stakeholders bij de opstelling van het nieuwe masterplan voor de haven van Dublin. De grootste haven van Ierland heeft een eeuwenlange traditie als havenplaats en een ruime collectie nat en droog haven- en scheepvaarterfgoed. Dublin herontwikkelt zijn oude docklands en de actieve haven heeft dringend uitbreiding nodig. Eric Van Hooydonk bepleitte o.m. initiatieven om de havenstadidentiteit van de Ierse hoofdstad meer uit te spelen en om meer samenwerking te betrachten tussen de haven en de stad. Hij illustreerde de mogelijkheid van win-win situaties o.m. aan de hand van talrijke succesrijke Vlaamse watererfgoedprojecten.

Terug naar top


Ander watererfgoednieuws

Wereldwaterdag op 22 maart 2011
Elk jaar wordt op 22 maart Wereldwaterdag gehouden. Hiermee vragen de Verenigde Naties aandacht voor het belang van het duurzaam beheer van de zoetwatervoorraden. Dit jaar is het thema water en urbanisatie. In Kaapstad gaan een hele reeks evenementen door. Meer informatie staat op de officiële webpagina van Wereldwaterdag.

Terug naar top


Wereldkanalenconferentie van 19 tot 24 september 2011 in Groningen
De World Canals Conference draait jaarlijks om oude en nieuwe kanalen en hun plaats in het landschap. Overheden, bedrijven en toeristische organisaties delen daar informatie en ervaringen. Van 19 tot en met 24 september 2011 doen zij dat voor het eerst in Nederland en wel in Groningen. Vaarverbindingen zijn niet alleen belangrijk voor de recreatievaart, maar kunnen ook een motor zijn voor gebiedsontwikkeling en revitalisering van regio’s. De congresorganisatie stelt de beleving van de waterwegen centraal door middel van excursies en inhoudelijke bijeenkomsten op locatie. Hoofdthema’s zijn economie (transport en toerisme), ecologie (watermanagement en natuurbescherming), cultuurhistorie (bescherming en herontwikkeling), ruimtelijke ordening (revitalisering) en technologie (infrastructuur en waterkwaliteit). Het congres bestaat uit posterpresentaties, papers en toespraken. Een voorstel voor een presentatie bestaat uit een samenvatting van maximaal 400 woorden en omvat tevens naam, adres, e-mailadres, titel van de bijdrage en biografie. Inzendingen moeten uiterlijk 1 mei binnen zijn bij Drents provinciaal historicus Michiel Gerding. De voertaal op het congres is Engels. Er zijn geen vertaalfaciliteiten. Meer informatie geven projectsecretaris Marika Schnitker en projectleider JanPieter Janse. Watererfgoed Vlaanderen beveelt deelname aan de WCC 2011 ten zeerste aan en nodigt Vlaamse deskundigen uit om bij de congresorganisatie voorstellen voor presentaties in te dienen. Watererfgoed Vlaanderen zelf zal alleszins actief tot het congres bijdragen.

Terug naar top


Oproep aan kandidaten voor de Vlaamse Monumentenprijs 2011
De Vlaamse Monumentenprijs bekroont elk jaar een persoon, een privé- of een openbare instelling voor een recente realisatie met belangrijke verdiensten op het vlak van monumentenzorg, landschapszorg of archeologie. De winnaar van de Vlaamse Monumentenprijs ontvangt een bedrag van 15.000 EUR. De Vlaamse Monumentenprijs mikt naar een ruim deelnemersveld. Ook projecten rond varend erfgoed komen in aanmerking. De projecten worden beoordeeld op basis van de kandidatenfiche die je vindt op www.onroerenderfgoed.be of aanvraagt via vlaamsemonumentenprijs@rwo.vlaanderen.be. Deelnemen kan tot en met 18 maart 2011.

Terug naar top


Lillo, 500 jaar te voet

Vanaf zondag 20 maart 2011 organiseert het Poldermuseum Lillo i.s.m. Het Landshuis elke zondagnamiddag een wandeling door het dorpje Lillo onder begeleiding van een gids, met onthaal om 15u00 in de authentieke Raadszaal van het Oud Gemeentehuis (Het Landshuis). Je maakt kennis met de oorspronkelijke vesting van Willem van Oranje, de uitbouw van het fort door Napoleon Bonaparte, het Marshallplan en de uitbreiding van de Haven van Antwerpen, de verdwenen Polderdorpen (Wilmarsdonk – Oorderen – Oosterweel – Lillo), het Sigmaplan en het Masterplan voor Lillo, de jachthaven en een panoramisch zicht op Doel. De deelname is gratis en het aantal deelnemers wordt beperkt tot 25 personen. Reserveren kan op +32 (0)3 569 98 73.

Terug naar top


Zijtreiler voor IJslandvaart François Musin definitief beschermd
Vlaams Minister voor Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois heeft de zijtreiler voor de IJslandvaart François Musin definitief beschermd als varend erfgoed. De sociale scheepswerf Werkvormm vzw is sinds 2005 eigenaar van de boot. Minister Bourgeois: “De François Musin is de nog enige overblijvende stalen geklonken en gemotoriseerde zijtreiler gebouwd voor de IJslandvaart, die een belangrijke activiteit vormde binnen de visserij in Vlaanderen vanaf de 19de eeuw. Hiernaast is het ook de oudst overblijvende IJslandvaarder die nog alle potentie heeft om in de vaart te blijven.” In opdracht van de Oostendse NV Motorvisserij werden in 1948 twee bijna identieke treilers gebouwd: de O 305 François Musin en de O 304 Laermans (gezonken in oktober 1949). Vanaf 1957 voer de François Musin onder de hoede van NV rederij Boels tot het faillissement in 1969. Sindsdien kende de boot verschillende eigenaars, maar kwam hij nooit meer intensief in de vaart. In het najaar van 2005 kwam de François Musin uiteindelijk in handen van de sociale scheepswerf vzw Werkvormm in Antwerpen. Minister Bourgeois: “Werkvormm vzw richt zich tot mensen die zich willen inschakelen in een sociaal of economisch arbeidsproces. De vzw heeft al heel wat ervaring opgebouwd wat betreft het restaureren van staalstructuren en stalen boten en is gespecialiseerd in het aanleren van metaalbewerkingtechnieken. De bescherming stelt dus niet alleen de erfgoedwaarde vast maar bestendigt tevens de continuïteit van de ambachtelijke kennis op het vlak van de scheepsbouw. De vzw onderzoekt momenteel ook een aantal opties in verband met de herbestemming, het gebruik en de verdere maatschappelijke werking rond de boot.”

Terug naar top


Kosteloos geleid bezoek aan restauratie Doelse Kogge op 19 mei 2011
Op donderdag 19 mei 2011 organiseren de Vrienden van de Vlaamse Veren een geleid bezoek aan de restauratie van de middeleeuwse Kogge van Doel en aan het Waterbouwkundig Laboratorium in Borgerhout. De Kogge werd rond 1325 gebouwd. Veel weet men niet over dit schip. Zeker is dat het gezonken is in een zijarm van de Schelde. Geen mens die kan vertellen hoe of waarom. Het schip werd op zijn kop aangetroffen bij het graven van het Deurganckdok op de Linkeroever. De onderzoekers van het Vlaams instituut voor het onroerend erfgoed (VIOE) zeggen dat dit een goede zaak was want ondersteboven blijken schepen beter te bewaren. Dat heeft te maken met de vorm van de romp en druk. Een tijd lag de Kogge in erbarmelijke omstandigheden in 33 openluchtcontainers in de Antwerpse haven, maar mede onder druk van Watererfgoed Vlaanderen is zij intussen verhuisd naar het Waterbouwkundig Laboratorium in Antwerpen. Ingevolge een beslissing van Minister Geert Bourgeois wordt het schip daar onderzocht, opgemeten en (in miniatuur) gereconstrueerd. Voor praktische informatie over het bezoek, zie de Watererfgoedkalender hieronder.

Terug naar top


HMS Bounty komt naar Oostende voor Anker
De kopie van het legendarische schip de Bounty komt naar Oostende. Het zeilschip speelde de centrale rol in de meest ophefmakende muiterij in de Engelse Marine. Het verhaal van Captain Bligh en zijn eerste luitenant Fletcher Christian belicht de dramatiek van verkeerde opties en blinde ambitie. In 1787 voerde de Bounty een expeditie uit om de broodplant van Polynesië te vervoeren naar de Engelse kolonies in de Caraïben. Na tien maanden onafgebroken op zee slaat de verbeelding van de bemanning op hol als ze geconfronteerd wordt met het vrije leven in Tahiti. Het verloop van de muiterij tegen de autoritaire kapitein Bligh is een saga. Hij wordt van boord gezet en slaagt erin om met enkele getrouwen in een sloep een veilige haven te bereiken op het eiland Timor. Muiter Fletcher Christian geniet even van het vrije leven, maar verdwaalt uiteindelijk op Pitcairn, een onherbergzaam eiland. Als de beroemde MGM studio’s dit verhaal in 1960 gaan verfilmen, wordt van het relatief kleine zeilende vrachtschip uit 1784 een waarheidsgetrouwe kopie gebouwd. De film, met Marlon Brando als muiter, wordt een filmklassieker. Het schip is nog steeds actief en wordt een topattractie tijdens Oostende voor Anker, Vlaanderens grootste varend erfgoedfeest, dat dit jaar doorgaat van 26 tot 29 mei 2011.

Terug naar top


Foto van Mercator in Casablanca gezocht
Belgisch Consul-Generaal Luc Jacobs te Casablanca zoekt een foto van de Mercator te Casablanca. De zestiende reis startte in Antwerpen op 15 juli 1938 en eindigde er op 12 september 1938. Er werden twee havens aangedaan: Casablanca en Funchal (Madeira, Portugal). Aangezien Funchal op de terugweg lag wordt vermoed dat Casablanca de hoofdbestemming was. De tweeëntwintigste reis startte in Antwerpen op 20 januari 1951 en eindigde er op 22 april 1951. Traject: Antwerpen – Funchal – Tenerife – Casablanca – Rio del Oro – Napels – Algiers – Antwerpen. Wie een foto of andere informatie heeft kan die bezorgen via secr@watererfgoed.be.

Terug naar top


Input gevraagd voor erfgoedparcours Mijn haven, mijn thuis ?
Het Antwerpse Museum aan de Stroom (MAS) werkt rond een thema ThuisHaven. Binnen het project Mijn haven, mijn thuis ? wordt de geschiedenis van het turbulente huwelijk tussen haven en stad onderzocht. Het is een verhaal van groei en rijkdom maar ook van vervreemding en afstoting. Erfgoedzorgers worden uitgenodigd om relevante objecten, foto’s, documenten, verhalen aan te melden. De resultaten worden verwerkt in: 
  • een geïllustreerde reisgids met CD voor een parcours door stad en haven, bedoeld voor gezinnen met de wagen;
  • een geïllustreerde brochure met doe- en zoekopdrachten bedoeld voor kinderen (tot 12 jaar);
  • een dagvullende bustour met begeleiding door stad en haven, bedoeld voor groepen.
Reacties graag aan
elien.migalski@stad.antwerpen.be en vic@antwerpenaverechts.be.

Terug naar top


Feestprogramma 150 jaar Kanaal Bossuit - Kortrijk
In 2011 wordt de 150ste verjaardag van het Kanaal Bossuit-Kortrijk gevierd. Het kanaal is niet alleen een belangrijke transportweg. Het is ook een belangrijke recreatieve as, thuisbasis voor vele watersporters en een attractieve fietsverbinding. De vele gebruikers van het kanaal bereiden samen een feestelijk programma voor in 2011 met culturele, recreatieve en sportieve activiteiten. Het kanaal maakt de verbinding tussen de Schelde in Bossuit en de Leie in Kortrijk en is 15 km lang. Op 1 oktober 1860 werd het kanaal plechtig geopend in aanwezigheid van Koning Leopold I. Eigenlijk was toen enkel het traject tussen Bossuit en Moen klaar. In 1861 kon het hele traject worden afgevaren. Naar aanleiding van de 150ste verjaardag organiseren vele partners een heel jaar lang allerlei evenementen in de kanaalgemeenten Bossuit (Avelgem), Zwevegem, Stasegem (Harelbeke) en Kortrijk. Het programma staat op www.150jaarKanaal.be. Momenteel is ook een toekomstvisie voor het Kanaal in voorbereiding. Meer info bij Eva Demeulemeester, vvv.scheldestreek@skynet.be of +32 (0)474 83 84 37.

Terug naar top


Rosalie, wat word je mooi…
Het Scheepvaartmuseum Baasrode bouwt in drie jaar tijd een echte Baasroodse palingbotter. Het tweede projectjaar gaat op 9 april 2011 van start met de feestelijke onthulling van de zeeglijn van het schip. De Baasroodse botter wordt de grootste botter ooit, meer dan 16 meter, en komt voort uit een bijzondere samenwerking tussen Baasrode en Spakenburg (Nederland). De Baasroodse botter of palingbotter is ongetwijfeld één van de mooiste scheepstypes die ooit in Baasrode, in Vlaanderen of in Holland gebouwd zijn: robuust en tegelijk gracieus. De palingbotter is nauw verbonden met de cultuur van Baasrode en het Scheldeland. De Baasroodse botter is een variant van de Noordzeebotter maar lijkt met zijn sierlijke lijnen nog het meest op een Volendammer kwak. Ze vervoerden een ruime lading levende paling vanuit Zeeland naar Baasrode. Daar werd de paling geveild en voor het grootste deel naar Brussel vervoerd. De Baasroodse botter onderscheidde zich op een aantal essentiële punten van de Noordzeebotters en kwakken. Zo was de Baasroodse botter uitgerust met een strijkende mast en werden andere streekgebonden constructiemethoden toegepast. Deze en andere typische kenmerken maakten het tot een uniek Baasroods schip. De Rosalie is genoemd naar Rosalie De Landtsheer, de grootmoeder van initiatiefnemer en Watererfgoed Vlaanderen-bestuurder Jan Annemans. De bouw van de Baasroodse botter is voor bezoekers aan het Scheepvaartmuseum Baasrode een belangrijke toeristische attractie.

Terug naar top


Askoy II kreeg officiële vlaggenbrief
De vzw Save Askoy II laat weten dat het voormalige jacht van Jacques Brel Blankenberge als thuishaven krijgt. Het jacht kreeg ook een vlaggenbrief, een officieel inschrijvingsbewijs dat vereist is voor pleziervaartuigen. De Askoy II ondergaat momenteel een verjongingskuur op de Nieuwe Scheepswerven in Rupelmonde. Piet Wittevrongel: "Het wordt een werk van lange adem: de eigenaar van de scheepswerven, Peter Janssens, zal zelf de klus klaren. Rond de vorm te van de romp zijn eerst nieuwe dekbalken gestoken en een nieuw dek. In een later stadium wordt de romp aangepakt. Het is de bedoeling dat al het staalwerk op de scheepswerf gebeurt, waarna de romp te water wordt gelaten. In een tweede fase wordt de bovenbouw aangepakt. Nu de Askoy als thuishaven Blankenberge heeft, koesteren wij de hoop dat wij aanspraak kunnen maken op de 70.000 EUR van het Kustactieplan van minister Geert Bourgeois". Als alles volgens plan verloopt, wordt de romp van de Askoy volgend jaar op 15 maart te water gelaten. Die dag valt samen met de 500ste verjaardag van Mercator, die ook in Rupelmonde is geboren.

Terug naar top


Expositie De vorm boot van Peter Hautekiet
In wijnhandel De Heerlyckheid in Berchem loopt nog tot 30 april een expositie met bootgeïnspireerd werk van Peter Hautekiet. De vorm boot is een verkenning van de vorm die rompen van boten kunnen aannemen. Het is een oude vorm die meteen herkenbaar is en die net als alle andere vormen een binnen- en een buitenkant heeft. De binnenkant is een poging om te drijven; de buitenkant een worsteling met de materialen die voorhanden zijn. Op het kruispunt van mythe, geschiedenis, materiaal en verhaal ontstaat een werk dat in de lijnen van een boot het kunstwerk aan het licht brengt en als kunstwerk laat bestaan. De tentoonstelling toont tien 3D-werken die een vormenreeks overspannen, die begint in de prehistorie en eindigt in onze tijd. Het is evenwel geen historische reeks. De vorm boot is veel meer een spel met markante momenten, waarvan een aantal zich misschien voor altijd zal herhalen. Peter Hautekiet (°1958) leerde zeilen tijdens de lange zomermaanden aan de Belgische kust, haalde zijn brevet in het zuiden van Bretagne, schreef gedichten, experimenteerde met olieverf, volgde toneelklassen en speelde gitaar in een folkband. Bij Tolerant restaureert hij houten boten.

Terug naar top


Per steamer over de Congo: Logboek uit 1905
Bij uitgeverij Snoeck verscheen het merkwaardige en mooi geïllustreerde boekje Per steamer over de Congo. Het is de Nederlandse vertaling van een eerder onuitgegeven, handgeschreven verslag van de reis naar het Congolese binnenland van de 22-jarige Brusselaar Carl van Overstraeten, die België in 1905 - om overigens onopgehelderde redenen - voor drie jaar moest verlaten. Van Overstraeten vertrok in 1905 vanuit de Antwerpse haven om in de Onafhankelijke Congostaat in dienst te gaan bij de ‘Compagnie du Lomami’, een kleindochtermaatschappij van de ‘Compagnie du Congo pour le Commerce et l’Industrie’ (CCCI), de ouderdomsdeken van de koloniale ondernemingen. Het bedrijf kreeg beide oevers van de rivier de Lomami ter beschikking om er rubber en andere producten te oogsten. Het verslag beschrijft hoofdzakelijk de reis over de Congo met de stoomboot SM Hainaut, volgens de door heimwee verteerde jonge schrijver een smerige, ergerniswekkende en lekkende boot, met weerzinwekkende hutten en aan boord allerhande Belgisch koloniaal gespuis. De toelichting en annotatie door kleindochter Nicole Ceulemans is zeker geen wetenschappelijk werk maar geeft een duidelijke en objectieve schets van de context. Het boek is een interessant tijdsdocument en biedt m.n. een levensecht beeld van de scheepvaart op de Congostroom in de koloniale pioniersjaren.

Terug naar top

Laveren om de Schelde: kroniek van het Scheldebeheer sinds 1839
Onder de titel Laveren om de Schelde publiceerden de zeevaartspecialisten Jacques Leblanc en Marc Claus bij Uitgeverij Lannoo een kroniek van de Belgisch-Nederlandse Permanente Commissie van Toezicht op de Scheldevaart vanaf 1839. Het rijk geïllustreerde boek schetst de geschiedenis van de gemeenschappelijk Vlaams-Nederlandse Permanente Commissie, die werd opgericht op basis van het Belgisch-Nederlands Scheidingsverdrag van 1839 om als waakhond te dienen voor de goede naleving door Nederland van zijn verdragsverplichtingen i.v.m. de vrije vaart op de Schelde tussen de zee en Antwerpen. Door het verdrag inzake het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer van Middelburg van 2005 kreeg de Permanente Commissie belangrijke bijkomende bevoegdheden om te zorgen voor de veilig en vlotte vaart op de Westerschelde en voor een hedendaags verkeersmanagement. Haar dagelijks werk is van vitaal belang voor de goede toegankelijkheid van de Vlaamse havens van Antwerpen en Gent, en haar rijke verleden is een bron van inspiratie en meteen een essentieel onderdeel van het Vlaamse watererfgoed. Het voorwoord van het boek is van de hand van de Ministers Camiel Eurlings en Hilde Crevits en de Redactieraad was samengesteld uit de deskundige ambtenaren Kees Polderman, Johan Piérard, Aat de Jong en Rony Slabbinck.

Terug naar top


Watererfgoedkalender maart - mei 2011

Watererfgoed Vlaanderen organiseert:
  • Baasrode, 26 maart 2011
    Jaarlijkse statutaire algemene ledenvergadering (18u00) en open informatiesessie over varend erfgoed (19u00) - aanmelden via 
    secr@watererfgoed.be

Watererfgoed Vlaanderen beveelt aan: 

  • Berchem, 3 maart - 30 april 2011
    Tentoonstelling De vorm boot van Peter Hautekiet in
    Wijnhandel De Heerlyckheid, Pretoriastraat 28, 2600 Berchem, tel. +32 (0)3 235 84 94
  • Gent, 20 maart 2011
    Gratis aperitiefconcert van Jan de Bruijn solo (blues almost country) om 11u00 aan boord van de Gentse Barge, Koophandelplein, 9000 Gent. Info via
    denise@gentsebarge.be, tel. 32 473 48 26 59
  • Lillo, elke zondagnamiddag vanaf 20 maart 2011
    Lillo, 500 jaar te voet
    - wandeling door het Scheldefort Lillo georganiseerd door het Poldermuseum-Lillo i.s.m. Het Landshuis - start om 15u00 - reserveren op +32 (0)3 569 98 73
  • Antwerpen, 24 maart 2011
    Maritieme get-together van de Antwerpse Scheepvaartvereniging rond het thema van The New Belgica, Auditorium Hélène Forment van BNP Paribas Fortis Bank Antwerpen, 18u00 (alleen op uitnodiging)
  • Hamburg, 25-27 maart 2011
    Maritieme studiereis naar Hamburg van de Vrienden van het Nationaal Scheepvaartmuseum. Meer info via
    vrienden.nsvm@hbsv-law.be
  • Gent, 27 maart 2011
    Gratis aperitiefconcert van Lightnin' Guy solo (blues) om 11u00 aan boord van de Gentse Barge, Koophandelplein, 9000 Gent. Info via
    denise@gentsebarge.be, tel. 32 473 48 26 59
  • Antwerpen, 29 maart 2011
    Studiedag van de
    Commissie Maritiem Recht over het nieuw wettelijk statuut van het schip in het Zuiderpershuis
  • Leiden (Nederland), 31 maart 2011
    Voordracht aan de Universiteit Leiden over de evolutie van het Scheldestatuut door Prof. Dr. E. Van Hooydonk, Voorzitter van Watererfgoed Vlaanderen
  • Oostende, 8 april 2011
    Voorstelling van het boek Naar Island ! door Katrien Vervaele, uitgegeven bij Lannoo, in het 
    Vlaams Instituut voor de Zee om 14u30, met o.m. een gelegenheidstoespraak door reder Willy Versluys
  • Baasrode, 9 april 2011
    Feestelijke opening van het museumseizoen in het Scheepvaartmuseum Baasrode om 18u00, met start van de tweede fase van de bouw van de 
    Baasroodse palingbotter Rosalie (met onthulling van de zeeglijn) en opening van de tentoonstelling havenfotografie van Dominique Hellinckx
  • Scheldeland, 25 april 2011
    Tweede
    Scheldehappening: varen, fietsen en wandelen in het Scheldeland vanuit verschillende locaties
  • Baasrode, 1 mei 2011
    Erfgoeddag rond het thema 'Armoe Troef'. Rondleiding De Scheepsarbeiders van Baasrode met filmdocument over Albert van de Jakkes (10u00-18u00)
  • Borgerhout, 19 mei 2011
    Geleid bezoek aan de restauratie van de Doelse Kogge en het Waterbouwkundig Laboratorium te Borgerhout, met gids Jan Seurinck (VIOE). Afspraak aan het Waterbouwkundig Laboratorium aan de Berchemlei 115 te 2140 Antwerpen (Borgerhout) om 14 uur, einde rond 16u. Deelname is gratis. Inschrijving uiterlijk op 12 mei via tel. +32 (0)3 232 35 31, fax +32 (0)3 226 71 87, e-mail 
    kvns@wol.be
  • Wondelgem, 21 mei 2011
    Studiedag over de Gentse Lieve
    , georganiseerd door de heemkundige kring van Wondelgem (Vroonstalle) - deelname in de kosten 7,50 euro (syllabus, koffie en broodmaaltijd inbegrepen) - inschrijven door overschrijving van 7,50 euro op rekening BE15 4471 5034 1130 van het DF Wondelgem met vermelding ‘Studiedag De Lieve, naam en adres’ - meer info bij
    nadine.lenssens@telenet.be, +32 (0)485 71 75 95
  • Oostende, 26 - 29 mei 2011
    Oostende voor Anker, Vlaanderens grootste varend erfgoedfeest, met een bezoek van het HMS Bounty

Terug naar top


Inschrijven
Klik hier als u Getijden niet rechtstreeks ontving maar vanaf nu een kosteloos abonnement wil.

Terug naar top


Watererfgoed Vlaanderen verenigt en verdedigt al het nat en droog watererfgoed in Vlaanderen (meer dan 70 organisaties actief rond historische schepen, scheepvaart- en havenmusea, watermonumenten, watertradities, -kunst en -cultuur, toeristische en commerciële dienstverleners i.v.m. watererfgoed, experten, onderzoekers en liefhebbers). De koepel ijvert voor het behoud en de valorisatie van alle watererfgoed in Vlaanderen, voor de versterking van het waterbewustzijn van de Vlaming en voor de internationale uitstraling van Vlaanderen als baken van scheepvaart-, haven- en watercultuur.
vzw Watererfgoed Vlaanderen, Scheepswerven Baasrode, St.-Ursmarusstraat 141, 9200 Baasrode,
www.watererfgoed.be , secr@watererfgoed.be