Nieuwsbrief van Watererfgoed Vlaanderen - nummer 2 - 23 juni 2009

39 organisaties geven Antwerps watererfgoedbeleid nieuwe impuls
Beleidsbrief voor nieuwe Vlaamse regering weerklinkt in politieke wereld
Watererfgoed Vlaanderen gaat Europees
10de Oostende voor Anker: overrompelende belangstelling voor ‘die oedde boot’n’
De Doelse Kogge en de Charlesville: twee acuut bedreigde Antwerpse topstukken
Nieuwe publicaties over Vlaamse havengeschiedenis
Nieuwe leden
Watererfgoedkalender juni-juli-augustus 2009
Inschrijven en uitschrijven

39 organisaties geven Antwerps watererfgoedbeleid nieuwe impuls


foto Dominique Zenner

 

Tijdens een uitverkochte studiedag georganiseerd door Watererfgoed Vlaanderen en SIWE op 25 mei 2009 ondertekenden liefst 39 toonaangevende haven- en erfgoedorganisaties het Antwerps Watererfgoedmanifest 2009, waarin wordt aangedrongen op een nieuw en krachtig scheepvaart- en havenerfgoedbeleid in Antwerpen, dat de unieke cultuurhistorische rijkdom van Antwerpen als wereldhavenstad internationaal valoriseert. Het manifest werd voorbereid tijdens een succesrijke werkvergadering van Antwerpse scheepvaart- en erfgoedverenigingen, door Watererfgoed Vlaanderen op 11 mei 2009 georganiseerd met steun van Antwerps havenondernemer Jean-Jacques Westerlund.

Tijdens de studiedag werd een overzicht geboden van een aantal grootschalige Antwerpse erfgoed- en stadsontwikkelingsprojecten van strategische betekenis, zoals het MAS met de bijhorende museumhaven, Red Star Line en de heraanleg van de Scheldekaaien. Ook werd de aandacht gevestigd op belangrijke private initiatieven (waaronder het Rijn- en Binnenvaartmuseum, het Eugeen Van Mieghem Museum, de twee Belgica-projecten en de erfgoedcollectie van Katoennatie), op de nood aan een deskundige onderbouwing van het watererfgoedbeheer en aan een maritiem documentatiecentrum, op het belang van publieke manifestaties en op de onvervangbare rol van het rijke Antwerpse maritieme verenigingsleven. Verschillende sprekers drongen aan op het integreren van de wereldhavenstadsidentiteit en -traditie van Antwerpen in de city branding en marketing. Duidelijk werd ook dat zeer dringende actie vereist is m.b.t. bedreigde topstukken zoals de Doelse Kogge, de unieke historische kranencollectie en het wrak van de Belgica.

Minister Van Mechelen, burgemeester Janssens en schepenen Van Peel en Van Campenhout spraken zich nadrukkelijk uit voor een krachtig beheer van het Antwerpse haven- en scheepvaarterfgoed en voor de integratie ervan in het haven- en stadsontwikkelingsbeleid, en gaven hun persoonlijke, soms erg uitgesproken visie op concrete dossiers.

Bij monde van Kristof Waterschoot zegde het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen, dat de studiedag van harte ondersteunde, Watererfgoed Vlaanderen een jaarlijkse werkingstoelage toe.

Op 
www.watererfgoed.be vindt u het Antwerps Watererfgoedmanifest 2009, het persbericht, mediaberichten en foto's. Met een kort bericht in Lloyd's List haalde het evenement zelfs de maritieme wereldpers.

Watererfgoed Vlaanderen zal erop toezien dat aan de eisen van het breed gedragen Antwerps Watererfgoedmanifest 2009 daadwerkelijk gevolg wordt gegeven.


Beleidsbrief voor nieuwe Vlaamse regering weerklinkt in politieke wereld

De door Watererfgoed Vlaanderen voor de nieuwe Vlaamse Regering opgestelde Beleidsbrief, waarin wordt aangedrongen op een specifiek watererfgoedbeleid, krijgt steeds meer aandacht en steun. De eis werd uitdrukkelijk overgenomen in het verkiezingsprogramma van Open VLD, en beleidsmakers uit diverse andere politieke partijen gaven aan dit goede voorbeeld te willen volgen. Op 10 juni 2009 vermeldde Gazet van Antwerpen een krachtig maritiem erfgoedbeleid onder de prioritaire acties die Antwerpen van de nieuwe Vlaamse regering mag verwachten.


Watererfgoed Vlaanderen gaat Europees

Op 16 mei 2009 ontmoette Watererfgoed Vlaanderen in Baasrode het Safety Committee van European Maritime Heritage. Beide koepelorganisaties wisselden informatie uit en bespraken een mogelijke samenwerking. Nadien werden de delegaties in het stadhuis van Dendermonde plechtig ontvangen door Burgemeester Piet Buyse.

Op 19 mei 2009 werd Watererfgoed Vlaanderen voorgesteld tijdens de grootscheepse Stakeholders Conference die door de Europese Commissie werd georganiseerd in Rome n.a.v. de viering van de Europese Maritieme Dag. Watererfgoed Vlaanderen vervult een Europese pioniersrol, want als enige in Europa verenigt de koepel het nat en het droog watererfgoed.

Op 22 mei 2009 werd Watererfgoed Vlaanderen voorgesteld tijdens het internationale congres 'Rethinking the Maritime Museum' in het Noordduitse Flensburg, dat samenviel met de plaatselijke Rum Regatta, één van de grootste en sfeervolste Duitse scheepvaarterfgoedfeesten.

Op 19 juni 2009 werd Watererfgoed Vlaanderen voorgesteld tijdens het congres 'Phasing out or expansion - remaking the seaports. A conference on innovation and historical identity in seaports', dat samenviel met het eerste havenfeest te Kristiansand (Noorwegen).


10de Oostende voor Anker: overrompelende belangstelling voor ‘die oedde boot’n’

foto Pit de Jonge / Ship to Shore

Meer dan 200 authentieke schepen in twee dokken en de vaargeul, diverse blikvangers en een wervelend programma met muziek, levende standbeelden, demonstraties van scheepsambachten en veel meer trokken in het voorbije Pinksterweekend tussen de 250.000 en 300.000 bezoekers naar Oostende. Tijdens de openingsreceptie van de tiende editie van Oostende voor Anker zette Watererfgoed Vlaanderen toerismeschepen Hilde Veulemans en organisator Hubert Rubbens in de bloemetjes. Marineschilder Bob de Bruycker schonk hen twee eigen werken.

Natuurlijk was de aantrekkelijke zon vier dagen lang op het appel, maar het publiek kwam ook om bijvoorbeeld de Hydrograaf te zien, het voormalige meetschip van de Nederlandse marine waarmee de Nederlandse Koninklijke familie in het interbellum blijde intreden maakte bij haar bezoek aan de toenmalige eilanden.

Er waren de Zalmschouwtjes, waarvan er vele honderd jaar oud zijn. Ze worden met zorg in de staat gehouden zoals weleer, toen men er dagenlang mee op de grote rivieren op zalm ging vissen. De komst van de Stroppentocht, een vloot van 55 ronde en platbodems, was een feest op zich. Ieder scheepstype vertelt een verhaal en ieder schip bevat honderden details die op zich een toonbeeld zijn van werkelijk scheepsambacht en nautische overlevering. Denk maar aan de mastenmakers, de tuigers, tot en met het houtsnijwerk op de roerklikken.

Aan de andere kant van het Mercatordok was de mix van historische schepen nooit zo groot. ‘Old Gaffers’ uit Engeland, Normandië en de naburige Vlaamse havens, houten reddingsboten, klassieke scherpe jachten en charleston-bakdekkers.

Mensen stonden met honderden in de rij om de grote zeilschepen te bezoeken. Of om ermee het zeegat uit te varen, een pittig avontuur op een hellend schip, want buiten stond een stijve bries. En de verwondering van een kind dat door een gelooide modelbouwer ondervraagd wordt over de details aan de maquette van een Oostendse Tweemastsloep overtreft alle magie uit de Harry Potter-boeken.

Oostende voor Anker is het festival voor de authentieke scheepvaart van de Noordzee. Van hier en ver hierbuiten. Meer dan ooit grandioos, want er zit blijkbaar geen sleet op de formule. Het is de kennismaking met ons scheepvaartverleden, ook al wisselen varende monumenten soms van nationaliteitsvlag, zoals bij de ex-kustmijnenveger Spa, nu de Bernisse.

Men kon ook het vernieuwde tuigage van de Mercator bewonderen. Of in één beweging de kersverse tentoonstelling rond Pater Damiaan aan boord van het schip bekijken dat het stoffelijke overschot van deze melaatsenverzorger naar zijn thuisland heeft overgevaren.

Volgend jaar worden de Oostendse kapers voor het voetlicht gezet, "les Flamands des vagues".


De Doelse Kogge en de Charlesville: twee acuut bedreigde Antwerpse topstukken






foto Chris Bryssinckx

Watererfgoed Vlaanderen vraagt dringend aandacht voor twee bedreigde topstukken.

Tijdens de studiedag over Antwerps Watererfgoed op 25 mei 2009 werd nogmaals de noodzaak benadrukt om snel tot actie over te gaan met het oog op de bewaring en vervolgens de museale exploitatie van de Doelse Kogge, die in 2000 werd ontdekt bij de graafwerken aan het Deurganckdok en van internationaal belang is. Eind 2007 toonden studies aan dat de resten sterk bedreigd worden door de vorming van planten en bacteriën in de bewaarkuipen, dat dringende conserveringsmaatregelen moeten worden genomen, en dat de kogge wel degelijk museaal kan geëxploiteerd worden, bij voorkeur in Antwerpen, maar mogelijk ook in Oostende. Watererfgoed Vlaanderen heeft het goede beheer van de Doelse Kogge in haar Beleidsbrief voor de nieuwe Vlaamse Regering gerangschikt bij de vijf meest urgente dossiers. De geloofwaardigheid van het Vlaamse watererfgoedbeleid staat op het spel.

In de marge van het recente congres over scheepvaartmusea in Flensburg overlegde Watererfgoed Vlaanderen met Dr. Peter Danker-Carstensen, directeur van het Schiffbau- und Schifffahrtsmuseum te Rostock, waar de Charlesville ligt afgemeerd. Dit schip liep in 1950 van stapel bij Cockerill-Ougrée in Hoboken en werd ingezet tussen Antwerpen en Matadi in Belgisch Kongo. In 1967 werd het schip verkocht aan de VEB Deutsche Seereederei te Rostock en omgedoopt tot Georg Büchner. In 1990 ondernamen Antwerpenaren een poging om het schip terug naar de Scheldestad te halen. In 1991 werd het schip echter overgedragen aan de Stad Rostock, waar het sinds 2003 ligt aangemeerd in de Stadthafen en hoofdzakelijk gebruikt wordt als (weinig florissante) jeugdherberg. Indien Antwerpen zoals Hamburg en Rotterdam een iconisch historisch zeeschip aan zijn waterfront wil leggen, is de Charlesville een voor de hand liggende optie. Het schip is in Antwerpen gebouwd en getuigt van het indrukwekkende verleden van de Stad als rederijzetel, koloniale haven en passagiershaven. Gerestaureerd en aangemeerd aan de Rijnkaai zou de Charlesville een betekenisvolle aanvulling van het Red Star Line Museum zijn en de heraangelegde Scheldekaaien terug een maritieme flair geven. En mogelijk kan er een scheepvaartmuseum aan boord. Internetdata over de Charlesville staan 
hier en hier. Wie steekt met dit project van wal ?


Nieuwe publicaties over Vlaamse havengeschiedenis

Recent verscheen het boek Haven in de branding. De economische ontwikkeling van de Antwerpse haven vanaf 1900 van de hand van de havenhistoricus Reginald Loyen. Deze wetenschappelijke maar vlot geschreven studie beschrijft hoe de haven van Antwerpen zich de jongste eeuw explosief heeft ontwikkeld, met een verschuiving van de handelsfunctie naar de industriële functie en vervolgens naar de distributiefunctie. Ook de positie tegenover de concurrentie Rotterdam en Hamburg krijgt uitvoerig aandacht. Meer informatie op de website van de Universitaire Pers Leuven.

De haven van Zeebrugge 1975 - 2000. Een terugblik is een persoonlijke, mooi geïllustreerde optekening van het verhaal van de recente expansie van Zeebrugge door Fernand Traen, oud-voorzitter en gedelegeerd bestuurder van het havenbestuur, uiteraard de meest bevoorrechte getuige denkbaar. Het boek bevat een voorwoord en nawoord van de hand van ex-premier Jean-Luc Dehaene, huidig voorzitter MBZ Joachim Coens en Patrick Moenaert, burgemeester van Brugge. Meer info op de website van uitgeverij Lannoo.

Op 5 juni 2009 werd Professor Greta Devos gehuldigd aan de Universiteit Antwerpen. Zij is één van de meest toonaangevende Vlaamse havenhistorici. Collega's boden haar een gevarieerde bundel teksten over havengeschiedenis aan, uitgegeven bij Lannoo onder de titel In behouden haven. Reflecties over maritieme regio's. Het boek bevat o.m. het opstel 'Geschiedenis en erfgoed als instrumenten van een toekomstgericht haven(stads)beleid' van Watererfgoed Vlaanderen-voorzitter Eric Van Hooydonk. Meer informatie over het boek kan worden verkregen via hilde.greefs@ua.ac.be.

De vereniging van maritieme journalisten ESPA publiceerde een fraaie brochure over de Scheldebron in Gouy, die onder impuls van havenschepen Marc Van Peel in 2008 mede-eigendom werd van het Antwerpse havenbestuur. Meer informatie via www.espa-maritiem.be.

Het tijdschrift VCM contact besteedt in het eerste nummer van 2009 ruim aandacht aan de collectie Antwerpse havenkranen. Meer info via info@vcmcontactforum.be.


Nieuwe leden

De ambitie van Watererfgoed Vlaanderen om de unieke spreekbuis van de sector te worden, wordt in een razendsnel tempo realiteit.

Tijdens de bestuursvergadering van 2 juni werden 19 nieuwe lidmaatschapsaanvragen goedgekeurd, waaronder die van het Nationaal Visserijmuseum te Oostduinkerke, het Koninklijk Belgisch Zeemanscollege, de Royal Yacht Club van België (Antwerpen), de Koninklijke Antwerpse Watersportvereniging S.R.N.A, BrilliAnt, de Mercatorkring, de Jachthaven Antwerpen, de Jachthaven Willemdok, The New Belgica, Sail Training Association Belgium (STAB), de Belgische Zeevaartbond, het Eugeen Van Mieghem Museum, de Vereniging van Vlaamse Nautische Bedrijven Nautiv en een reeks individuele bestuurders van erfgoed- en havenorganisaties.

Nieuwe adviseurs zijn Michael van Giel, Voorzitter van het Douane en Accijnzen Museum en Archief, havenondernemer Jean-Jacques Westerlund en Bart Slabbinck, coördinator van het Oostendse Oosteroeverproject.

De volledige lijst van de toegetreden organisaties en het formulier voor de lidmaatschapsaanvraag staan op de website.


Watererfgoedkalender juni-juli-augustus 2009

Watererfgoed Vlaanderen beveelt aan:

Voor de volledige Vlaamse Watererfgoedkalender, klik hier. Om evenementen te melden, stuur een e-mail naar secr@watererfgoed.be


Inschrijven en uitschrijven
Klik hier als u Getijden niet rechtstreeks ontving maar vanaf nu een kosteloos abonnement wil.

Watererfgoed Vlaanderen verenigt en verdedigt al het nat en droog watererfgoed in Vlaanderen (historische schepen, scheepvaart- en havenmusea, watermonumenten, watertradities, -kunst en -cultuur, toeristische en commerciële dienstverleners i.v.m. watererfgoed, experten, onderzoekers en liefhebbers). De koepel ijvert voor het behoud en de valorisatie van alle watererfgoed in Vlaanderen, voor de versterking van het waterbewustzijn van de Vlaming en voor de internationale uitstraling van Vlaanderen als baken van scheepvaart- en havencultuur.
vzw Watererfgoed Vlaanderen, Scheepswerven Baasrode, St.-Ursmarusstraat 141, 9200 Baasrode,
www.watererfgoed.be, secr@watererfgoed.be