Nieuwsbrief van Watererfgoed Vlaanderen - nummer 20 - augustus 2011


Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen
Ander Vlaams watererfgoednieuws
Watererfgoedkalender augustus-decemberi 2011
Inschrijven en uitschrijven

Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoedgesprek met Jacques Rogge
Watererfgoed Vlaanderen sprak met dokter Jacques Rogge, voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité en eerder internationaal zeilkampioen. Op onze homepage ontmoet je een groot waterliefhebber.

Terug naar top


11 watererfgoedpioniers gehuldigd als erelid van Watererfgoed Vlaanderen


















Tijdens de gezamenlijke openingsreceptie van Lillo Waterdorp en Lillo Boekendorp op 8 juli 1011 huldigde Watererfgoed Vlaanderen 11 ereleden. In het stemmige Poldermuseum van Lillo woonden honderd genodigden een leuke plechtigheid bij. Daaronder waren de Antwerpse schepenen Philip Heylen en Guy Lauwers, districtsburgemeester Marcel Bartholomeeusen, Lillo Boekendorp-voorzitter Philippe Van Iersel en leidende kabinetsmedewerkers van Minister Geert Bourgeois en Staatssecretaris Etienne Schouppe. Wegens hun uitzonderlijke verdiensten voor het behoud en de valorisatie van het Vlaamse watererfgoed werden de volgende personaliteiten tot erelid benoemd:
  • Bert Anciaux, in het bijzonder wegens zijn bijdragen tot de totstandkoming van het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002 en het project voor de bouw van een replica van de Belgica
  • Gustaaf Asaert, in het bijzonder wegens zijn talrijke toonaangevende studies over scheepvaart- en havengeschiedenis en zijn bijdragen tot de publieke bewustwording daarrond
  • Walter De Buck, in het bijzonder wegens zijn creatieve en persoonlijke bijdragen tot het levend houden en aanwakkeren van het Gentse, en bij uitbreiding het Vlaamse water-, scheepvaart- en havenbewustzijn
  • Alex De Vos, in het bijzonder wegens zijn talrijke bijdragen tot de studie, de ontsluiting en de popularisering van het Antwerpse en het Vlaamse watererfgoed
  • Greta Devos, in het bijzonder wegens haar talrijke bijdragen tot de studie en popularisering van de Antwerpse havengeschiedenis en de redding van havengerelateerde bedrijfsarchieven
  • Roger Ghys, in het bijzonder wegens zijn vele bijdragen tot het levend houden en uitdragen van de Belgische en Vlaamse maritieme traditie
  • Albert Himler, in het bijzonder wegens zijn talrijke studies en andere realisaties als grondlegger van de industriële archeologie van de Antwerpse wereldhaven
  • Willem Lanszweert, in het bijzonder wegens zijn bijdragen tot de valorisering en popularisering van het rijke Vlaamse zeevisserijverleden en i.h.b. de uitbouw van het Nationaal Visserijmuseum
  • Johan Sauwens, in het bijzonder wegens zijn bijdragen tot de totstandkoming van het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002, de bescherming van watermonumenten en de bevordering van het recreatief gebruik van de Vlaamse waterwegen
  • Nicolas Saverys, in het bijzonder wegens zijn bijdragen tot de restauratie van het Redershuis, de uitbouw van het Museum Eugeen van Mieghem en de modernisering van de Belgische scheepvaartwetgeving
  • Paul Van Grembergen, in het bijzonder wegens zijn bijdragen tot de totstandkoming van het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002 en de uitbouw van het Vlaams maritiem-archeologisch onderzoek.
Na de toespraken werd tot laat verbroederd op het stemmige havenpleintje, waar Het Landshuis een perfecte receptie aanbood en Lillo Boekendorp iedereen trakteerde op tweedehandse boeken. Een gedetailleerde motivering van de toegekende erelidmaatschappen en foto's van de huldiging staan op onze mediapagina.

Terug naar top


Lillo Waterdorp was een schot in de roos






De eerste editie van Lillo Waterdorp, dat op 10 juli 2011 werd georganiseerd als het meest relaxte havenfeestje van Vlaanderen, werd een daverend succes. Duizenden bezoekers genoten van het verteltheater over de Belgica, de douane-expo in het Tolhuisje, vaartochten met de mosselhengst d'n Bruinen, oude boten in het haventje en aan de steiger, geleide wandelingen, info- en boekenstands van watererfgoedverenigingen en haven- en scheepvaartorganisaties uit heel Vlaanderen en de havenkantine aan de jachtclub Scaldis. Er werden nagelnieuwe maquettes van de heropende Antwerpse Zuiderdokken en de Oostendse Oosteroever gepresenteerd. Ook de combinatie met Lillo Boekendorp was een voltreffer. Velen zakten naar Lillo af precies wegens de combinatie van oude boten en oude boeken. Havenschepen Marc Van Peel kwam langs en vermaakte zich met zijn familie opperbest. Watererfgoed Vlaanderen dankt alle organisaties, verenigingen en personen die tot Lillo Waterdorp hebben bijgedragen en in het bijzonder districtsburgemeester Marcel Bartholomeeusen, Lillo Boekendorp-voorzitter Philippe Van Iersel en onze talrijke Lillose vrienden (waaronder Achilles, Carlo, Dorothy, Kris en Werner). Op de mediapagina van onze website vind je een foto-reportage en mediaberichten en op YouTube staat een filmpje.

Terug naar top


Sita Vreeling werkt drie jaar aan grote Watererfgoedgids voor Vlaanderen


Watererfgoed Vlaanderen is van start gegaan met de uitwerking van een grote toeristische Watererfgoedgids voor Vlaanderen. Dit project wordt gesteund door Minister Geert Bourgeois, Toerisme Vlaanderen en het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust van de Vlaamse Overheid. Gedurende drie jaar zal onze voltijdse projectleider Sita Vreeling deze gids opbouwen, eerst online en later allicht ook in boekvorm. Sita studeerde moderne geschiedenis aan de KULeuven en is geïnteresseerd in boeken, koken, kunst, zeilen en alles wat met het verleden te maken heeft. De Watererfgoedgids wordt voor de leden van Watererfgoed Vlaanderen en andere watererfgoedactoren een fantastische opportuniteit om een breed bezoekerspubliek uit binnen- en buitenland te bereiken. Watererfgoed Vlaanderen zal de leden nauw bij de verdere werkzaamheden betrekken.

Terug naar top


Heropening Antwerpse Zuiderdokken krijgt steeds meer steun


In de vorige editie van Getijden berichtten we over de hernieuwde aandacht en steun voor de heropening van de Antwerpse Zuiderdokken. Watererfgoed Vlaanderen ijvert hier al jaren voor. Zo werd de heropening door ca. 30 scheepvaart-, haven- en erfgoedorganisaties gevraagd in het Antwerps Watererfgoedmanifest 2009. De heropening krijgt sinds enkele maanden steun van de bewonersorganisatie OpenZuidOpen, die actie voert onder het motto WWW: Wij Willen Water. Steeds meer particulieren, bedrijven en ook beleidsmakers scharen zich achter het project, dat alleen maar in de lijn ligt met wat gebeurt in zovele andere Vlaamse en buitenlandse steden, waar in de jaren zestig dichtgegooide of overwelfde waterlopen en dokken terug worden opengemaakt. Overal is deze heropening een doorslaand succes, met gunstige effecten op de hele stad. De heropening van de Zuiderdokken ontketende de jongste maanden een ware mediastorm (kijk maar even op onze mediapagina) en lokte heel wat aandacht tijdens Lillo Waterdorp. Op het prikbord van de Facebookpagina van OpenZuidOpen (meer dan 1500 vrienden!) woedt ondertussen een interessant publiek debat over de heropening. Je kan er ook stemmen vóór de heropening. Binnenkort volgt meer nieuws.

Terug naar top


Congoboot Charlesville blijft emoties losmaken - bekijk een uniek filmpje






Het verhaal van de laatste overgebleven Congoboot, de Charlesville, die nu wegkwijnt als drijvende jeugdherberg in het Duitse Rostock, blijft herinneringen en emoties oproepen. Jo Klaps bezorgde ons een familiefilmpje van het vertrek van de Charlesville in de Antwerpse haven. Het is opgenomen door Gertrude Klaps, wellicht in 1967. Jo, toen vijf jaar, zit op de schouders van zijn vader. Op het schip staat zijn buurman Albert Van Lee, geboren in 1915 te Opoeteren en overleden in 1987 te Dilolo (Zaïre). Het filmpje kan hier op onze site worden bekeken. In antwoord op een vraag van actievoerder Jacques Rom verklaarde het Antwerpse stadsbestuur recent dat het terughalen van de Charlesville financieel niet haalbaar is. Bovendien past de in 1950 gebouwde Charlesville niet in het verhaal van de Red Star Line, die actief was tussen 1870 en 1920 en waarvan de geschiedenis zal worden geëvoceerd in het Red Star Line Museum. Deze afwijzing door het stadsbestuur leverde op de website en in de lezersbrievenrubriek van Gazet van Antwerpen heel wat boze reacties op, die je hier kan volgen. Vele commentatoren merken op dat het Congoverhaal bij de bevolking veel sterker leeft dan Red Star Line en dat de Congoboten op zich erfgoed- en museumaandacht verdienen. Bovendien heeft Antwerpen, anders dan Hamburg en Rotterdam, nog steeds geen iconisch historisch zeeschip voor zijn waterfront liggen. Ten slotte moet nog maar eens worden benadrukt dat Antwerpen wat het behoud en de valorisatie van zijn scheepvaart- en havenverleden betreft, ondanks de knappe inspanningen van de jongste jaren, nog een grote achterstand heeft in te lopen en een decennialang opgebouwd deficit moet wegwerken. Om het stadsbestuur en andere verhoopte initiatiefnemers wat appetijt te geven hebben we op onze dossierpagina over de Charlesville een prachtig artikel van 4 bladzijden geplaatst over het ss Rotterdam uit het laatste nummer van Heritage in motion, het prestigieuze tijdschrift van de Europese erfgoedorganisatie Europa Nostra: weer een bewijs dat een gerestaureerde Charlesville in Antwerpen een internationale topattractie zou kunnen zijn.

Terug naar top


Peter Dedecker vraagt havenerfgoedinitiatief in Gent


Vlaams Volksvertegenwoordiger Peter Dedecker wil naar aanleiding van de afgelopen Vlaamse Havendag het publieke debat over het watererfgoed in Gent opnieuw aanzwengelen. Tijdens en na de studiedag van Watererfgoed Vlaanderen over het Gentse havenerfgoed op 4 juni 2010 vlamde een groot enthousiasme op, maar een jaar later blijkt bijzonder weinig gebeurd te zijn. Peter Dedecker pleit dan ook voor de uitbouw in de oude Gentse haven van een groot belevingscentrum rond haven- en watererfgoed. Zo stelt hij bijvoorbeeld voor om een haven- en watermuseum te maken in één van de leegstaande katoenloodsen, of om met historische boten de droogdokken te bezoeken. Het uitgebreide voorstel lees je op Peters blog. Watererfgoed Vlaanderen komt op het Gentse havenerfgoed terug n.a.v. de publicatie van het langverwachte congresboek na de zomer.

Terug naar top


Nieuw erfgoedonderzoek Oostendse haven beschikbaar online

Op 21 juni verdedigden Sarah Cuveele en Lynn Florizoone aan de Artesis Hogeschool te Antwerpen hun masterthesis Monumenten- en Landschapszorg over de Oosteroever van Oostende. Het onderzoek werd uitgevoerd o.l.v. prof. Patrick Viaerne (SIWE) en de thesis werd mee beoordeeld door o.m. Albert Himler, Piet Lombaerde en Eric Van Hooydonk. De studenten maakten een uitvoerige historische analyse van de ontwikkeling van de Oosteroever en verrichtten een diepgaande bouwhistorische studie van de slipway en de vismijn. Aan de hand van een inventarisatie van de zachte waarden van de Oostendse vissershaven, stelden de studenten voor om een deel van de haven te herbestemmen als museumhaven en zo het potentieel van de maritieme en militaire geschiedenis uit te spelen. De studenten pleitten echter ook voor het behoud van de visserijactiviteiten, zodat er een mix blijft bestaan van commerciële en niet-commerciële activiteiten. Een permanente historische route, themaroutes, netwerkroutes, knooppunten, erfgoedportalen, infoborden, oriëntatievlaggen, audio-visuele technologieën en verbindingspunten zijn concrete ideeën die de site opnieuw toegankelijk kunnen maken. Je kan de integrale thesis en de samenvattende ppt terugvinden op de documentenpagina van onze website.

Terug naar top


Vlaanderen in de kijker tijdens Algemene Vergadering van internationale havensteden ...

Antwerpen ontving op 10 en 11 juni de jaarvergadering van AIVP, de 'Association Internationale Villes et Ports'. Meer dan 100 leden van dit internationale netwerk van havensteden uit Europa, Afrika, Azië en Amerika bezochten de Antwerpse haven. Voor zowel de commerciële aanpak als de versterking van de band tussen stad en haven vormt Antwerpen voor hen een mooi voorbeeld. Tijdens het congres gaf Eric Van Hooydonk een presentatie over Watererfgoed Vlaanderen, de geslaagde krachtenbundeling van alle Vlaamse watererfgoedactoren, en over de talrijke Antwerpse watererfgoedinitiatieven. Het versterken van de band tussen de stad en de haven is niet alleen een belangrijk punt binnen AIVP maar ook voor havenschepen Marc Van Peel, die Antwerpen vertegenwoordigt in de raad van bestuur van deze internationale organisatie. “Met het boek Antwerpen, internationaal havenicoon van Eric Van Hooydonk hebben we in 2008 de aanzet gegeven om de identiteit van Antwerpen als havenstad te verankeren”, aldus Marc Van Peel. “Dat boek bevatte liefst 250 acties waarvan we er ondertussen al heel wat hebben omgezet, zoals het verankeren van het historische havenverhaal in het MAS en de sponsoring ervan, het vergroten van aandacht voor maritiem erfgoed, de vergroening van het havenbeleid, de organisatie van evenementen in en rond de haven zoals de Vlaamse Havendag op 25 juni of het verbeteren van de fietspaden en het promoten ervan met een fietskaart. Het succes van het MAS Havenpaviljoen, met meer dan 30.000 bezoekers sinds februari, bewijst dat de interesse voor de Antwerpse haven er zeker is. In de eerste plaats bij de Antwerpenaar maar ook bij de inwoners van de gemeenten rondom de haven en zeker ook op de linkeroever. De bedoeling is Antwerpen de komende jaren nog sterker als een havenstad te profileren. De haven moet niet alleen dichter bij de stad komen, maar de stad ook dichter bij de haven”.

Terug naar top


... en tijdens komende Wereldkanalenconferentie te Groningen
Tijdens openingsceremonie van de komende Wereldkanalenconferentie zal Watererfgoed Vlaanderen-voorzitter Eric Van Hooydonk optreden als buitenlandse keynote speaker. Hij zal spreken over de Vlaamse watererfgoedrijkdom en onze geslaagde, steeds sterkere krachtenbundeling, die internationaal steeds meer bekendheid en waardering krijgt. De World Canals Conference is het jaarlijkse internationale podium voor alles wat met oude en nieuwe kanalen te maken heeft. Overheden, bedrijven en toeristische organisaties vertellen over ontwikkelingen en delen informatie en ervaringen. De conferentie heeft van 19 tot en met 24 september 2011 plaats in Groningen. De WCC is onderdeel van Inland Waterways International, dat wereldwijd het behoud, gebruik, ontwikkeling en duurzaam beheer van waterwegen stimuleert. De hoofdthema’s van de conferentie zijn:
  • Economie: transport en toerisme
  • Ecologie: watermanagement en natuurbescherming
  • Cultuurhistorie: bescherming en herontwikkeling
  • Ruimtelijke ordening: revitalisering
  • Technologie: infrastructuur en waterkwaliteit.
De conferentie bestaat uit posterpresentaties, papers en bijdragen van sprekers. Voorstellen voor presentaties of speciale bijeenkomsten of symposia door organisaties of belangengroepen kunnen worden gestuurd aan janpieterjanse@golfslagadvies.nl of m.gerding@drentsplateau.nl.

Terug naar top


Tanaris-project bevordert toerisme en recreatie langs Dender


Toerisme Oost-Vlaanderen en Toerisme Scheldeland stelden op 20 juni in Ninove het plattelandsproject Tanaris voor. Het project wil toerisme en recreatie op en langs de Dender stimuleren. Er werden verschillende rustplaatsen voor fietsers en wandelaars ingericht, infoborden langs de toeristische routes geplaatst en er is een vaarkaart van de Dender ontwikkeld. Via nieuwe technologieën zoals Augmented Reality en QR codes voor de Dender mikt het Tanaris-project op een grotere en jongere doelgroep. Met behulp van digitale en mobiele toepassingen wordt informatie over o.a. sluizen, bruggen, jachthavens en aanlegsteigers ontsloten voor toeristen op en langs de Dender. Tijdens het slotmoment werd de vernieuwde aanlegsteiger in Ninove geopend door een echte 'belleman'. Wie wilde, kon een boottochtje maken op de Dender. Watererfgoed Vlaanderen was vertegenwoordigd en zal het Dendertoerisme in de komende Vlaamse Watererfgoedgids uiteraard een mooie plaats geven.

Terug naar top


Nieuw lid: Scheepsmodelbouwclub Antwerpen
We verwelkomen de Scheepsmodelbouwclub Antwerpen (SMA) als nieuw lid. SMA bouwt al sinds 1975 historische en hedendaagse scheepsmodellen. De leden van SMA bouwen zowel historische- als hedendaagse modellen. Juistheid in bouw en nauwkeurigheid is hun streefdoel. Zowel de varende als de statische modellen komen aan bod, maar SMA is gespecialiseerd in historische modellen. SMA had een mooie stand tijdens Lillo Waterdorp.

Terug naar top


Nieuwe bestuurders, nieuwe adviseurs en nieuwe zetel
In de Raad van Bestuur van Watererfgoed Vlaanderen werden drie nieuwe leden opgenomen, die elk een bijzondere deskundigheid meebrengen:
  • Annelien D'hoine, voormalig medewerker bij het Forum voor Erfgoedverenigingen en de drijvende kracht achter de oprichting van Watererfgoed Vlaanderen
  • Tom Lenaerts, projectleider van het onderzoek naar de Doelse Kogge bij het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed en eerder al adviseur van Watererfgoed Vlaanderen
  • Patrick Verhoeven, secretaris-generaal van de Europese havenvereniging ESPO te Brussel en kenner van de Vlaamse en Europese havens en hun geschiedenis.

Bovendien verwelkomde Watererfgoed Vlaanderen de volgende nieuwe adviseurs:

  • Dirk Ramakers, die als schitterend voormalig ondervoorzitter (dank je Dirk!) even een stapje terug zet, maar als adviseur toch volop blijft meewerken
  • Maarten Van Dijck, wetenschappelijk onderzoeker varend erfgoed van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
  • Katrien Van Meerbeeck, juridisch adviseur haven- en waterbeleid bij de Vlaamse overheid
  • Jeroen Van Overloop, juridisch adviseur bij het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust van de Vlaamse Overheid.
Met het oog op een vlotte samenwerking tussen het bestuur en de nieuwe projectleider en een goede administratieve organisatie werd de zetel van Watererfgoed Vlaanderen verhuisd naar het adres Emiel Banningstraat 25 te 2000 Antwerpen, waar ook de kantoren worden uitgebouwd. Het spreekt vanzelf dat Watererfgoed Vlaanderen de beste relaties behoudt met het schitterende Scheepvaartmuseum in Baasrode, één van de Vlaamse voorbeeldsites voor watererfgoedbeheer. Watererfgoed en het Scheepvaartmuseum overleggen zelfs over een nauwere samenwerking in de nabije toekomst.

Terug naar top


Ander watererfgoednieuws

Red Star Line scoort in Verenigde Staten ...
In juni hebben de Antwerpse schepenen Philip Heylen en Ludo Van Campenhout in New York een campagne gelanceerd om de Amerikanen warm te maken voor het komende Red Star Line Museum. Ook premier Yves Leterme was aanwezig. De in New York erg zichtbare campagne Do you know this girl? zoekt de identiteit van een jong meisje dat mogelijk alleen is meegevaren. Lees er meer over op de blog van de Amerikaanse journaliste Gretchen Kelly. De restauratie van de historische rederijgebouwen aan de Antwerpse Rijnkaai, die in mei 2013 opengaan als het Red Star Line Museum, verloopt ondertussen voorspoedig. Tijdens de Open Wervendag in mei 2012 kunnen er al bezoekers worden ontvangen. De Amerikaanse aandacht voor Red Star Line is niet toevallig. Tussen 1873 en 1934 voeren meer dan 2,5 miljoen mensen met de Red Star Line vanuit Antwerpen naar New York om daar een nieuw leven te beginnen. Onder de passagiers van Red Star Line vind je Irvin Berlin, Golda Meir, Albert Einstein, de grootouders van Neil Diamond en Frederic ‘Fritz’ Austerlitz, de vader van Fred Astaire... Recent kende Vlaamse Minister van Toerisme Geert Bourgeois aan het Red Star Line-museum trouwens nog een toeristisch-recreatieve subsidie toe voor de ontwikkeling en productie van een multimediaal belevingsparcours met film, soundscapes en interactieve installaties.

Terug naar top


... net zoals Eugeen Van Mieghem
Even hoge ogen werden in Amerika gegooid door Erwin Joos, de onvolprezen conservator van het Eugeen Van Mieghem-museum over de Antwerpse havenschilder. In mei werd in het Jewish Community Center van Memphis (Tennessee) de expo One foot in America. The Jewish Emigrants of the Red Star Line and Eugeen van Mieghem gehouden. Deze tentoonstelling reist door naar Viurginia Beach (Virginia) en Washington DC. Dat wordt liefst de negende Van Mieghem-expo in de VS. Van Mieghem haalde o.m. The New York Times. Op de website van de Antwerpse Televisie kan je een reportage over de Amerikaanse aandacht bekijken. Vermelden we ook dat het succesrijke Eugeen Van Mieghem Museum in het Redershuis te Antwerpen twee bijkomende kamers in gebruik zal nemen, en dat na de Algemene Vergadering van de Koninklijke Belgische Redersvereniging op 13 mei in Antwerpen aan Europees President Herman Van Rompuy een originele Van Mieghem-tekening in zwart krijt 'Bootjes op de Schelde' werd overhandigd.

Terug naar top


Broertje van Doelse Kogge gevonden in Zweden?
Wegens plaatsgebrek brengt Getijden normaal geen buitenlands watererfgoednieuws. Voor één keer maken we een uitzondering, want zopas is in de wateren tussen de eilanden Gotland en Öland buiten de Zweedse Oostkust een bijzonder intrigerend scheepswrak gevonden. Mogelijk gaat het om een kogge, en zelfs om het oudste intact op de zeebodem gevonden wrak ter wereld. Meer nog, historici sluiten niet uit dat het legendarische schip is gevonden waarmee de Deense Koning Valdemar Atterdag huiswaarts keerde na zijn overval op de stad Visby op Gotland in 1361. Als dat het geval is, kan het schip geladen zijn met de drie enorme biervaten vol goud en zilver die de koning de inwoners liet betalen om aan een totale plundering te ontsnappen. Persberichten zijn te lezen op de website van o.m. The Local. Sweden's News in EnglishHelagotland.se en het Hamburger Abendblatt. De geëxciteerde reacties op de vondst tonen nog maar eens aan dat onze Doelse Kogge een absoluut internationaal topstuk is, dat dienovereenkomstig verdient te worden behandeld (met dank aan onze Europese adviseur Hugo Callens).

Terug naar top


Pittige expo Zeerotica in het Nationaal Visserijmuseum
Het Nationaal Visserijmuseum opende op 17 juni de merkwaardige tentoonstelling Zeerotica. Over liefde en lust aan de kust. Ze brengt een levenslustig artistiek verhaal over passie en zee. Een uitnodiging tot een intieme reis doorheen de natuur, de cultuur en het dagelijkse leven van de kustbewoners, alles overgoten met een pikant-erotisch sausje. Met topwerk van o.a. Paul Delvaux, Leon Spilliaert, Aloïs Boudry, Edgard Tytgat en de hedendaagse beeldhouwer Johan Tahon. Zeerotica is een voor de hele watererfgoedsector inspirerende valorisatie van het watererfgoed.

Terug naar top


Freestate II: moderne kunst in de oude Oostendse haven
Al voor de tweede maal vindt in Oostende de zomertentoonstelling Freestate plaats. Deze vijfjaarlijkse overzichtstentoonstelling bundelt en presenteert een eigenzinnige selectie van jonge, beloftevolle Belgische kunstenaars onder de 35 jaar. Freestate gaat door in het oude havengebied op de Ooosteroever. Het artistieke en het maritieme worden gecombineerd met een rondleiding, een kinderkunstzoektocht, een uniek parcours langs pakhuizen, bunkers en schepen aan de kade en een bar met terras en happenings. Freestate loopt nog tot 11 september 2011.

Terug naar top


Op zeebenen door Oostende wandelen
Wie zin heeft in een wandeling, kan de maritieme geschiedenis van Oostende nu interactief verkennen met een smartphone en GPS. Er bestaat al een Nederlandse en een Oostendse versie van de audiogids. De erfgoedtocht voert je in maximaal twee uur langs onder andere de Amandine en de Mercator en het visserskwartier. Zin om Op zeebenen door Oostende ook eens uit te proberen? Surf dan naar de website van de stad Oostende voor meer informatie.

Terug naar top


Tentoonstelling Uit goede bron in Brugge
In het Bruggemuseum-Gruuthuse loopt nog tot 16 oktober Uit goede bron, een interessante tentoonstelling over de ontstaansgeschiedenis van Brugge. Het landschap rondom Brugge vertelt het verhaal van de historische evolutie van het landschap van 10.000 v. Chr. tot de negende eeuw na Chr. en de interactie tussen zee en land. Hierdoor worden een aantal theorieën over het ontstaan van de kustvlakte ontkracht. Waar de zandstreek en de kustvlakte elkaar raakten, kwamen de eerste nederzettingen tot stand. Op hetzelfde raakvlak van twee landschappen liep een weg die de Romeinse castella van Oudenburg en Aardenburg met elkaar verbond en zo kwam uiteindelijke de stad Brugge tot stand. Wat feit is en wat fictie, kom je eindelijk én uit goede bron te weten.

Terug naar top


Tentoonstelling Walraversijde met zicht op zee
Tot 13 november 2011 loopt in het Archeologisch Museum Walraversijde in Oostende de tentoonstelling Walraversijde met zicht op zee, een archeologische blik op middeleeuwse scheepvaart. De tentoonstelling toont het werk van de maritieme archeoloog, niet zozeer als opgraver maar als verteller van het verleden. In de late middeleeuwen was Walraversijde een bloeiend vissersdorp. Naast visvangst hielden de dorpelingen zich bezig met loodsen: ze begeleidden met hun vissersboten grote schepen doorheen de zandbanken en het Zwin naar de haven van Brugge. Tussen de huizen speelden de kinderen met kleine bootjes. Honderden jaren later wordt het dorp opgegraven. Een archeoloog vindt één van de bootjes waarmee de kinderen hebben gespeeld. Hij reconstrueert het leven in het dorp aan de hand van vondsten, bronnen en zijn verbeelding. Met welke schepen voeren de dorpelingen? Zijn er koggen langs Walraversijde gevaren? Hoe pakken we het onderzoek van een wrak van een kogge aan en wat kan het ons vertellen? Meer info: mathieu.de_meyer@west-vlaanderen.be, tel. 059 34 21 91.

Terug naar top


Nieuw museum geopend aan boord van de Mercator
Vlaams Minister van Toerisme Geert Bourgeois opende op 1 juli in Oostende een interactief museum aan boord van het zeilschip Mercator. Het vernieuwde museum past in het impulsprogramma voor de Kust voor meer duurzaam toerisme. Het avontuurlijke en nautische leven aan boord van een opleidingsschip van de koopvaardijvloot wordt in beeld gebracht via aanraakschermen, een spel, filmpjes en foto’s. Wie deze 'kathedraal van de zee' wil bezoeken, kan er in juli en augustus terecht tussen 10u en 17u30. Meer informatie vind je op www.zeilschip-mercator.be. “Dit historische schip is een pronkstuk van ons onroerend erfgoed,” aldus minister Bourgeois. “De Mercator is een prachtig bewijs dat erfgoed en toerisme hand in hand gaan: een toeristische herbestemming zorgt ervoor dat dit waardevol maritiem erfgoed niet verloren gaat.”

Terug naar top


Vissersvaartuig OD.1 Martha bekroond met Vlaamse Monumentenprijs
Op 6 juli maakte Vlaams Minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois de laureaten van de Vlaamse Monumentenprijs van dit jaar bekend, één per provincie. Eén van die vijf wordt op 5 september 2011 uitgeroepen tot de ultieme winnaar. De minister kent de Monumentenprijs elk jaar toe aan een privé- of overheidsinitiatief met bijzonder belang of belangrijke verdiensten op het vlak van monumentenzorg, landschapszorg of archeologie. Zowel beschermd als niet-beschermd waardevol erfgoed komt hiervoor in aanmerking. De West-Vlaamse laureaat is de renovatie van het vissersvaartuig de ‘Martha’ uit Koksijde in West-Vlaanderen. De vijf laureaten werden na een brede oproep en jurering door de Koninklijke Commissie van Monumenten en Landschappen geselecteerd uit in totaal 61 geldige kandidaturen. Elke laureaat van de Vlaamse Monumentenprijs krijgt 2.500 euro. De winnaar ontvangt daar bovenop nog eens 12.500 euro. Watererfgoed Vlaanderen steunt uiteraard het dossier van de Martha, een houten garnaalvissersboot uit 1942 die prachtig wordt gevaloriseerd in het state-of-the-art Nationaal Visserijmuseum van Oostduinkerke, vandaag allicht het mooiste watererfgoedmuseum dat ons land rijk is, en een voorbeeld voor al onze watersteden. Traditiegetrouw kan het grote publiek de laureaten van de Vlaamse Monumentenprijs bewonderen tijdens Open Monumentendag Vlaanderen, dit jaar op zondag 11 september.

Terug naar top


Antwerpse Handelsbeurs schandelijk verwaarloosd


Op 10 juni 2011 bracht Gazet van Antwerpen op haar voorpagina een schrijnend bericht over de verwaarlozing van de Antwerpse Handelsbeurs. De Antwerpse beurs was de moeder van alle beurzen en speelde in de Gouden Eeuw van Antwerpen een centrale rol. Haar geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met die van de Antwerpse haven en de Antwerpse scheepvaart. Hoewel het huidige gebouw in de negentiende eeuw werd heropgebouwd, is het van internationaal belang. Het is een topper van het Vlaamse watererfgoed. Na de sluiting van het gebouw wegens brandveiligheidsproblemen en de overdracht ervan aan een Nederlandse projectontwikkelaar is het momenteel zwaar beschadigd geraakt. De parketvloer ligt helemaal los en hangt vol duivenstront. Het plafond lekt en de erop aangebrachte wapenschilden zijn stuk. Delen van de inrichting zijn vernield. Het nieuws wekte in heel Antwerpen grote verontwaardiging. Het stadsbestuur beloofde dat de herontwikkeling van de Handelsbeurs alsnog tot een goed einde zal worden gebracht en dat het gebouw in zijn originele grandeur zal worden hersteld. In afwachting vestigt Watererfgoed Vlaanderen er graag de aandacht op dat een vergelijkbaar beursgebouw in de Spaanse havenstad Valencia tot UNESCO-werelderfgoed is uitgeroepen en navenant wordt beheerd. Neem maar even een kijkje op de pagina erover op de UNESCO-site.

Terug naar top


Nieuw museum over beerschepen in Berlare
Op initiatief van de Heem- en Oudheidkundige Kring Berlare wordt het gerestaureerd gebouwtje De Loskaai in Berlare ingericht als een rustpunt voor fietsers en wandelaars met historische info over het beertransport van de stad naar het platteland. "Van Stadsstront naar zandgrond is een permanente tentoonstelling over de beer- en mesthandel van de 17de eeuw tot ergens in de jaren 30 van vorige eeuw", vertelt voorzitter Cyriel De Bruyne. "De steden hadden grote afval- en mestproblemen. Het platteland kon die producten natuurlijk goed gebruiken. En zo ontstond een drukke handel tussen de stad en de buiten". De loskaai wordt nu ingericht als een klein museum dat een totaal onbekend en weinig bestudeerd aspect van de geschiedenis belicht: mesttransport over water van de stad naar het platteland. "Achteraan in het gebouwtje komt een maquette van hoe de Sluis, het huisje en de beerput er mogelijk hebben uitgezien", verduidelijkt Tony Van Dender van de Heem- en Oudheidkundige Kring. "Ook de speciale boten voor beer, de beerotters, zullen worden nagemaakt. Aan de muren komen illustraties en uitleg over de rol van mest in de geschiedenis. In het midden van de ruimte komt een rustbank zodat de bezoekers deze welriekende geschiedenis rustig kunnen bekijken en beluisteren" (deels overgenomen uit Het Nieuwsblad, met dank aan Cyriel De Bruyne).

Terug naar top


Oude visserswoning in Koksijde geopend als museum
In Koksijde werd een authentieke visserswoning geopend als lokaal museum. De naam ‘Erfgoedhuis Nys-Vermoote’ verwijst naar de oorspronkelijke bewoners, Carol Nys en Isidoor Vermoote, resp. grootvader en oom van striptekenaar Jef Nys, de geestelijke vader van Jommeke. Nys kwam er vele jaren op vakantie en was getuige van het harde labeur van een keuterboer-visser, de steeds meer toestromende toeristen en de ambiance toen zijn grootvader rijkelijk jenevers schonk voor de gasten. De visserswoning Nys-Vermoote werd in 2001 beschermd als monument. Enkele jaren later kocht het gemeentebestuur van Koksijde de woning aan met de bedoeling het te restaureren en te herbestemmen als erfgoedhuis. Aan de hand van authentieke tekeningen van Jef Nys en zijn kleindochter, in combinatie met typische oude postkaartzichten van Koksijde, dompelen stripfiguur Jommeke en zijn vriend Flip de bezoeker helemaal in de tijd van toen en loodsen zij hem doorheen de historische ontwikkeling van Koksijde als kleine vissersgemeente tot de florerende toeristische badplaats die ze vandaag geworden is. Het huisje aan de Tulpenlaan 46 in Koksijde is vrij toegankelijk tijdens de schoolvakanties. Gidsbeurten zijn mogelijk na reservatie via sarah.verstaen@koksijde.be of 058 53 21 05.

Terug naar top


Antwerpse Van Cauwelaertsluis uit 1928 krijgt tweede leven
In de wel erg buiige namiddag van 6 juni huldigde Vlaams Minister van Openbare Werken Hilde Crevits in de Antwerpse haven de gerenoveerde Van Cauwelaertsluis in. De zeesluis werd in 1928 in bedrijf gesteld en vormt nog steeds een belangrijke verbinding tussen de Schelde, de dokken en de binnenwateren, waaronder het Albertkanaal. De sluis is 270 meter lang en 35 meter breed en is vandaag één van de belangrijkste toegangspoorten voor de binnenvaart. Het project toont niet alleen de vitaliteit van de Antwerpse haven, maar ook hoe havenerfgoed een tweede leven kan krijgen. Tegelijk werd de gloednieuwe, in Duitsland gebouwde tender-swath Westdiep ingehuldigd, een nieuw, bijzonder wendbaar beloodsingsvaartuig, dat de concurrentiële positie van de Scheldehavens zal verbeteren. Watererfgoed Vlaanderen was tijdens de plechtigheid vertegenwoordigd.

Terug naar top


Gezocht: kortverhalen over de Gentse haven
Het Gentse Schrijverscollectief zoekt een dertiende man om hun vijfde boek te helpen volschrijven. Wil jij die kop zijn? Doe dan mee aan de Kortverhalenwedstrijd Havenverhalen en schrijf je eigen verhaal! Je breit een vervolg en een slot aan een door het collectief voorgekauwde verhaalopstart. Het verhaal dient zich af te spelen in het Gentse havengebied of in een van de bedrijven in de Gentse kanaalzone, en moet – inleidende tekst incluis – tussen de 2000 en de 3000 woorden tellen. De verhalen moeten binnen zijn vóór 8 augustus 2011 bij info@hetgentseschrijverscollectief.be.

Terug naar top


Romeinen, Vikingen en Vlamingen... in Dorestad
Van 5 juni tot 30 oktober toont de tentoonstelling 'Romeinen, Vikingen en Vlamingen... in Dorestad' in het Museum Dorestad in het Nederlandse Wijk-bij-Duurstede 150 topstukken uit de collectie Bogaert Wauters te Hamme. Dorestad was één van de allerbelangrijkste Europese havens van de vroege middeleeuwen. De stukken werden gevonden tijdens baggerwerken en opgravingen in onder andere de Schelde en werden bewaard door amateurarcheoloog Alphonse Van Bogaert (1882-1967). De nadruk van de tentoonstelling ligt op de Romeinse tijd, de tijd van de Vikingen en de Vlaamse middeleeuwen. De tentoonstelling is mogelijk gemaakt dankzij de bemiddeling van Erik De Quick van het Vlaamse Viking Genootschap, dat zich overigens heeft aangemeld als nieuw lid van Watererfgoed Vlaanderen.

Terug naar top


Eerste Port of Antwerp Drakenbootfestival op 10 september
Op zaterdag 10 september organiseert Rotary Club Antwerpen-West voor het eerst een heus Chinees drakenbootfestival in het Antwerpse Kattendijkdok. Er wordt niet alleen de hele dag geracet door teams van bedrijven, instellingen en verenigingen, met aan boord peddelaars en trommelaars, maar er zijn ook volop animatie, muziek, standjes en eten en drinken. Bedrijven kunnen door het evenement te sponsoren een team inzetten. De opbrengst van het eerste 'Port of Antwerp Drakenbootfestival' zal onder andere worden besteed aan het New Belgica-project voor de bouw van de replica van het Zuidpoolschip de Belgica.

Terug naar top


Kerkschip zoekt sponsors voor verhuizing
Als alles goed verloopt, verhuist het voorlopig als varend erfgoed beschermde Antwerpse Kerkschip Sint-Jozef in oktober van kaai 526 aan het Kanaaldok B2 naar kaai 25a aan de Mexicobrug, veel dichter bij de stad dus. De verhuizing kost veel geld en het schip moet worden aangepast. Aalmoezenier Jos Vanhoof is op zoek naar financiële steun. Sponsors kunnen op het schip een banner of vlag aanbrengen tijdens de overtocht. Het Kerkschip zal feestelijk worden opgewacht en er wordt een receptie aangeboden. Meer info via jos.eduard@skynet.be of 0487 31 93 57.

Terug naar top


Zeebrugse garnaalkotter Virtus gerestaureerd

Foto: © Michiel Vanneuville

Na zes jaar restauratiewerken werd de oude garnaalkotter Virtus op 5 juli in ere hersteld door de West-Vlaamse gedeputeerde van Toerisme, Patrick Van Gheluwe. Het schip, dat in 1965 bij de scheepswerven van De Graeve werd gebouwd, ligt nu aan de Omookaai in de jachthaven van Zeebrugge. Dankzij een schenking van Westtoer kon het schip na heel wat tegenvallers toch worden gerestaureerd. Door dit project wordt de vissershaven van Zeebrugge meteen opgewaardeerd.

Terug naar top


Weer varen onder 't Spui in Lier

Foto: Toerisme Lier
Het stadsbestuur van Lier maakt plannen om de doorgang onder het 15de-eeuwse Spui opnieuw doorvaarbaar te maken. Het Spui is het vroegere sashuis aan de Binnennete. Door het slopen van de betonnen doorgang zou de buffercapaciteit van de Binnennete worden verhoogd. Het sashuis zorgde voor de versterking van de stad en beschermde het mechanisme om de waterstand van de stad te regelen. Het opnieuw vrijmaken van de twee doorgangen creëert een nieuwe route voor bootvissers. Een schitterend project, dat helemaal past in de opvallende Vlaamse trend van de voorbije jaren om historische waterlopen en havenbekkens terug open te maken.

Terug naar top


Wie vaart in augustus mee op D'n Bruinen?
De Vlaamse varend erfgoed-rederij Tolerant laat weten dat in augustus nog kan worden meegevaren met de mosselhengst D'n Bruinen uit 1902, die vanuit het Nederlandse Steenbergen tochtjes maakt op het Volkerak. Meer info via info@tolerant.be. Schipper Henk Mesuere vraagt nog bijkomende maten voor zijn ALOHA-project (varen met gehandicapten). Dit zijn tochten met D'n Bruinen vanuit Steenbergen op 27 en 28 augustus. Henk is te bereiken via info@koraalvzw.be.

Terug naar top


Big Jump voor schoon water was andermaal een succes
Op 10 juli waagden zestienhonderd Vlamingen zich met een Big Jump over heel Vlaanderen in de publieke waterlopen. Met deze actie, die in 22 Europese landen wordt gehouden, wil het European Rivers Network de Europese Kaderrichtlijn Water meer bekendheid geven. Tegen 2015 wil Europa immers alle Europese waterlopen ecologisch in een goede toestand brengen. Proper water is uiteraard ook een basisvoorwaarde voor watererfgoedinitiatieven.

Terug naar top


Antwerps Kaaiengedicht Welkom Pierewaaiers is klaar
Op 10 juli werd het Antwerpse Kaaiengedicht op de waterkeringmuur aan de Schelde ingehuldigd door burgemeester Patrick Janssens, stadsdichter Peter Holvoet-Hanssen en jongerenstadsdichter Yoni Sel. Het gedicht Welkom Pierewaaiers reikt 3,2 km ver en is samengesteld uit 500 ingezonden verzen, rijmsels van de jongerenstadsdichter en het Wandelgedicht van H.J. Claeys, dat al op de kaaimuren stond. De woordenstroom vormt tegelijkertijd een afscheid van de heraan te leggen Scheldekaaien. Het boekje Welkom Pierewaaiers kan je nalezen op de website kaaiengedicht.be.

Terug naar top


Europese Toerismedag met conferentie over industrieel erfgoed op 27 september
Ter gelegenheid van de Wereldtoerismedag en de Europese Toerismedag wordt op 27 september in Brussel een conferentie gehouden over industrieel erfgoed. Er zal worden gesproken over het bewaren en promoten van het Europees industrieel erfgoed en hoe dit kan bijdragen tot de verbreding van het toeristische aanbod. De conferentie behandelt ook de vraag hoe toeristische ontwikkelingsstrategieën een antwoord kunnen bieden op werkloosheid en economische achteruitgang van industriële gebieden. Daarnaast staat ook het European Destinations of Excellence (EDEN)-project in de kijker. Meer informatie is te vinden op de website van de Europese Commissie.

Terug naar top


Herschikking Vlaamse overheidsdiensten actief rond varend erfgoed
Om van de Vlaamse administratie een slagkrachtige overheid te maken, wil de Vlaamse Regering Onroerend Erfgoed één gezicht geven door de uitvoerende opdrachten bijeen te brengen in één agentschap. Vanaf 1 juli 2011 heet het agentschap Ruimte en Erfgoed het agentschap Ruimtelijke Ordening, terwijl het deel erfgoed geïntegreerd wordt in het Agentschap Onroerend Erfgoed. In dat laatste is ook het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) opgenomen. Ook het secretariaat van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML) is binnen het nieuwe agentschap Onroerend Erfgoed gevestigd. Het secretariaat van de IVde afdeling Varend Erfgoed van de KCML blijft nog steeds werkzaam vanuit Gent (Onroerend erfgoed Oost-Vlaanderen, Gebroeders Van Eyckstraat 4-6, 9000 Gent, tel. +32 (0)9 265 46 06).

Terug naar top


Reeks Diepe Waters in cultuurkatern van De Standaard
In het cultuurkatern in de weekendeditie van De Standaard loopt onder de titel 'Diepe Waters' een themareeks waarin kunstenaars vertellen over hun diepe band met het water. Aan bod kwamen reeds Panamarenko, Luc Perceval en Maja Wolny. Eerder deze zomer was ook het De Morgen Magazine van 2 juli 2011 aan water en scheepvaart gewijd. Knappe initiatieven van onze kwaliteitskranten en de zoveelste illustraties van het steeds maar toenemende Vlaamse waterbewustzijn!

Terug naar top


Jaarmagazine Consent over de oude zeilvaart op de Schelde
Consent is een gezamenlijke uitgave van Stichting Behoud Hoogaars, Tolerant en Stichting Museumhaven Zeeland. In de editie 2011 staan de volgende thema's centraal: De Puffabrieken in Veere en Arnemuiden, de verdwenen vissershaven van Boekhoute, het werk van de schilder Hendrick Avercamp, Maurice Kaak: een leven in dienst van het varend erfgoed, en de Thoolse Hoogaars 'Banjaard'. Info via o.m. info@tolerant.be.

Terug naar top


Rijke oogst watererfgoedartikelen in recente tijdschriftnummers
Recente tijdschriftnummers leverden andermaal een bijzonder rijke oogst aan watererfgoedartikelen. Het tweemaandelijkse tijdschrift M & L over Monumenten, landschappen en archeologie bracht een themanummer over het poolschip Belgica, het wrak van de Belgica en het Belgisch wetenschappelijk onderzoek met betrekking tot Antarctica (info via diane.torbeyns@rwo.vlaanderen.be). Het SIWE-magazine van het Steunpunt voor Industrieel en Wetenschappelijk Erfgoed bevat o.m. bijdragen over een conferenties over industrieel erfgoed in Tampere (Finland) en Gijon (Spanje), het verleden, het heden en de toekomst van het Schipdonkkanaal en de Vierendeelbrug over het Albertkanaal te Oelegem (Ranst). In Nautilus, het blad van het Koninklijk Belgisch Zeemanscollege, staat een toespraak van kapt. Roger Smet over de Comte de Smet de Naeyer en een zoals steeds doorwrocht achtergrondartikel over het Zweedse vrachtschip de Belgia door Flor Van Otterdyk. Het pleziervaarttijdschrift BOOT magazine brengt informatie over het tweede leven van de draak Tyfoon I, Staf Versluys, de restaurateur van traditionele jachten en sloepen Whaleboat en fluistervaren in Gent. Het populaire blad De Grote Rede van het Vlaams Instituut voor de Zee belicht de herkomst en de betekenissen van de begrippen piraat, zeerover, kaper en boekanier. Kanaal 77, het tijdschrift van de Vlaamse Pleziervaart Federatie, behandelt o.m. de geschiedenis van de Coupure in Brugge en de mogelijkheid van de aanleg van een jachthaven in de Antwerpse Zuiderdokken. Last but not least is er Ruimschoots, het enige Vlaamse tijdschrift dat uitsluitend aan watererfgoed is gewijd. Het bevat een bevlogen editoriaal van Chris Bryssinckx van Watererfgoed Vlaanderen-lid Werkvormm en verder o.m. bijdragen over de Noorse Sorlandet, het m/y Allegonda, de O.129 Amandine, Belgische activiteiten op zee tijdens WO II, de Frubel-schepen, de brigantijn Tres Hombres, de inbeslagname van schepen tijdens WO II en de François Musin. Info bij willemmanteleers@hotmail.com.

Terug naar top


Watererfgoedkalender augustus-december 2011
Watererfgoed beveelt aan:

    Terug naar top


    Klik hier als u Getijden niet rechtstreeks ontving maar vanaf nu een kosteloos abonnement wil.

    Watererfgoed Vlaanderen verenigt en verdedigt al het nat en droog watererfgoed in Vlaanderen (meer dan 80 organisaties actief rond historische schepen, scheepvaart- en havenmusea, watermonumenten, watertradities, -kunst en -cultuur, toeristische en commerciële dienstverleners i.v.m. watererfgoed, experten, onderzoekers en liefhebbers). De koepel ijvert voor het behoud en de valorisatie van alle watererfgoed in Vlaanderen, voor de versterking van het waterbewustzijn van de Vlaming en voor de internationale uitstraling van Vlaanderen als baken van scheepvaart-, haven- en watercultuur.
    vzw Watererfgoed Vlaanderen, Scheepswerven Baasrode, St.-Ursmarusstraat 141, 9200 Baasrode,
    www.watererfgoed.be, secr@watererfgoed.be