Nieuwsbrief van Watererfgoed Vlaanderen - nummer 25 - maart 2013


Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen
Nieuws van onze leden
Ander Vlaams watererfgoednieuws
Watererfgoedkalender maart - mei 2013
Inschrijven en uitschrijven

Nieuws over Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoedgesprek met Charlesville-officier kapt. Frans-Jozef de Lannoy 
Watererfgoedgesprek Antwerps ere-havenkapitein Frans-Jozef 'Sus' de Lannoy, inmiddels 80 maar flamboyanter dan ooit, startte zijn loopbaan als officier aan boord van schepen van de Compagnie Maritime Belge. In 1966 beëindigde hij zijn zeevarende loopbaan aan boord van de Charlesville, het laatste Kongoschip dat we nu met alle macht trachten terug te halen naar België. In een uitvoerig watererfgoedgesprek op onze thuispagina laten we een bevoorrecht getuige van het leven aan boord aan het woord. En het behoeft geen betoog dat ook kapitein de Lannoy onze Kongoboot maar al te graag terug zijn thuishaven zou zien binnenlopen ! Als toetje tonen we op onze webstek een schitterende reeks postkaarten uit Sus' archief die de Compagnie Maritime Belge uitgaf onder de titel 'Enkele herinneringen van het leven aan boord'.

Terug naar top


Je leest het 25ste nummer van Getijden ! 
25e nummer Dit is het 25ste nummer van Getijden (de extra-edities niet meegerekend). Getijden is de enige omvattende Vlaamse e-nieuwsbrief over watererfgoed. Hij bereikt vandaag precies 5.772 lezers in België, Nederland en andere landen. Door onze provider automatisch gegenereerde (en natuurlijk volstrekt anonieme) samenvattende statistieken tonen aan dat van alle geadresseerden 73,7 % de vorige editie meer dan éénmaal openden ! In een tijd waarin ieders mailbox wordt overstroomd door spam, is het effectieve leesbereik van Getijden dus fenomenaal te noemen. Onze nieuwsbrief geeft bij voorrang plaats aan nieuws over onze leden, een reden te meer om lid van de koepel te worden. Opname van berichten wordt vergemakkelijkt door kant-en-klare tekstjes van 5 à 10 lijntjes te bezorgen via secr@watererfgoed.be. Wat onze website betreft, die noteerde in januari 2013 liefst 180.218 hits door 7.920 (voor ons eveneens anonieme) bezoekers, wat per dag een gemiddelde geeft van 5.813 hits en 255 bezoekers. Onze speciale Charlesville-pagina alleen al haalde in januari niet minder dan 19.287 hits. 66 procent van de bezoekers van de website had een .be-domeinadres, 6 procent kwam uit .nl en 1 procent uit .de; de locatie van de meeste andere lezers was niet gespecificeerd. Alleszins dank aan onze trouwe lezers voor de blijvende belangstelling en de vele positieve reacties !

Terug naar top


Herziening van het Varend Erfgoed-decreet op komst 
Herzieining decreet Sinds enkele jaren ijvert Watererfgoed Vlaanderen, als enige Vlaamse koepelvereniging van de sector, voor een vervanging van het Varend Erfgoeddecreet uit 2002 door een meer slagkrachtige Vlaamse wetgeving. In overleg met onze leden hebben wij een Watererfgoeddecreet opgesteld, en dit in 2011 en nogmaals in 2012 aangeboden aan Minister Bourgeois. In plaats van dit kant-en-klare en breed gedragen decreetsvoorstel eenvoudig over te nemen, heeft het Agentschap Onroerend Erfgoed zonet een 'discussienota' over de beperkte herziening van het Varend Erfgoeddecreet gepubliceerd. Deze nota staat hier op de website van de Vlaamse Overheid. Watererfgoed Vlaanderen juicht toe dat eindelijk werk van een herziening van het decreet van 2002 wordt gemaakt. We hebben echter een pak opmerkingen over de gevolge aanpak en de inhoud van de discussienota. Om te beginnen moet op de discussienota worden gereageerd vóór 15 april. Ingevolge de Paasvakantie laat dit precies twee weken om te reageren, nadat men gedurende twee jaar een afgewerkt decreetsvoorstel genegeerd heeft... Deze onrealistische timing laat het ergste vermoeden over de impact die de gemaakte opmerkingen zullen hebben. Wij zullen de discussienota grondig en constructief analyseren en een gemotiveerd antwoord voorbereiden. We zullen de nota ook toetsen aan ons eigen decreetsvoorstel. Daartoe roepen we zeer binnenkort al onze leden bijeen voor een werkvergadering. We wensen tot een maximaal door de watererfgoedachterban gedragen advies te komen. Ons decreetsvoorstel vind je hier.

Terug naar top


Van harte welkom aan ons nieuw leden Poldermuseum en MAW Brabo 
Poldermueseum Onze koepelorganisatie vertegenwoordigt nu meer dan 100 aangesloten organisaties. De recentst aanvaarde nieuwe leden zijn de Militaire Antwerpse Watersportvereniging (MAW) Brabo en het Poldermuseum in Lillo. MAW Brabo is een uit Defensie gesproten club met locaties in Burcht en Wuustwezel. Het historische Scheldefort Lillo is het kleinste dorpje van Vlaanderen, maar telt een unieke concentratie watererfgoedorganisaties, die alle bij ons zijn aangesloten. We bereiden trouwens een nieuwe editie van het watererfgoedfeest Lillo Waterdorp voor, waarover binnenkort meer nieuws volgt.

Terug naar top


Charlesville nog steeds op koers voor terugkeer 
Charlesville

Charlesville

Charlesville
Sinds we in 2008 de kat de bel aan bonden hebben we de terugkeer van de laatste Kongoboot Charlesville onophoudend onder de aandacht gebracht, in het publiek en via talloze discrete contacten met alle bevoegde overheden, mogelijke financiers en sponsors. In januari 2013 konden we in extremis het vertrek van het schip van Rostock naar een schrootwerf tegenhouden. Sindsdien voeren we drukke gesprekken met twee kandidaat-investeerders en de betrokken autoriteiten. De juridische knoop die in Duitsland werd veroorzaakt door de kennelijk illegale verkoop met het oog op verschroting in Litouwen wordt momenteel ontward. De vereniging die aan boord een jeugdherberg uitbaatte heeft in februari het faillissement aangevraagd. Watererfgoed Vlaanderen ondersteunt de twee Belgische kandidaat-overnemers dagelijks met raad en daad in hun pogingen om een repatriëring en een Vlaams behoudsproject mogelijk te maken. Ondertussen blijft de terugkeer van de Charlesville in het nieuws en blijven uit heel België, Duitsland en Nederland de steunbetuigingen en aanbiedingen van hulp toestromen. Ons Manifest voor de redding van de Charlesville werd ondertussen bijkomend onderschreven door 12 organisaties uit heel het land (er zijn er nu precies 75 in totaal !) en talrijke particulieren. De aangevulde versie van het Manifest staat op onze documentenpagina. We verzamelen ook allerhande documentatie over het schip. Nooit heeft de redding van een historisch zeeschip in België, Vlaanderen en Antwerpen zoveel harten beroerd. Maar ook zuiver rationeel beschouwd gaat het hier om erfgoed van onschatbare waarde, met de Doelse Kogge en de Mercator één van onze drie maritieme topstukken. Ons lid Oostendse Oosteroever, dat de repatriëring van het schip eerder enthousiast ondersteunde, trachtte het Oostendse stadsbestuur te overhalen het schip naar de Ensorstad te halen. Hierover lees je meer op de website van de Oostendse vereniging. Op onze eigen Charlesville-pagina hebben we een link geplaatst naar een op het schip gerichte webcam waar je de toestand van het schip in Rostock live kan volgen. Een film aan boord gemaakt n.a.v. het bezoek van Duitse erfgoeddiensten op 23 januari 2013 staat op Youtube en toont de goede staat van bewaring. Ook voegden we een link toe naar een fraaie fotopagina (met dank aan Ludwig Callaerts) en naar een interview met oud-bemanningsleden uit Gazet van Antwerpen. De foto's hiernaast zijn familiefoto's uit de jaren zestig ons vriendelijk toegestuurd door mevr. Béatrice Thiran. Jean Feulliat zorgde voor een Franse vertaling van onze laatste extra nieuwsbrief en persmededeling, die zijn opgenomen in het nieuwsbrievenarchief resp. de mediapagina. Dank aan iedereen voor de blijvende morele en praktische steun, we doen al het mogelijke voor een goede afloop !

Terug naar top


Antwerpse Zuiderdokken: onze visie is actueler dan ooit 
Zuiderdokken De toekomst van de Antwerpse Zuiderdokken ligt nog steeds niet vast. Twee recente ontwikkelingen hebben een nieuw perspectief geopend op de door ons bepleite heropening van deze drie gedempte binnenvaartdokken in het Antwerpse stadscentrum. Het bestuursakkoord van het nieuwe Antwerpse stadsbestuur voor 2013-2018 bepaalt over de dokken het volgende: "Tijdens deze legislatuur zal de stad een visie ontwikkelen over de Gedempte Zuiderdokken. In de periode van de werken aan het zuidelijk deel van de kaaien blijft de huidige parkeerfunctie cruciaal". Begin februari raakte bekend dat de Raad van State en de Raad voor Vergunningsbetwistingen hebben geoordeeld dat de gedempte dokken niet op wettige wijze kunnen worden gebruikt als parkeerterrein, en al evenmin om er massa-evenementen zoals de Sinkensfoor op te houden. Onze visie op de herbestemming van deze voor de Antwerpse stadsontwikkeling strategische zone ligt al sinds september 2011 kant-en-klaar ter beschikking van het stadsbestuur. Samengevat bepleiten wij een heropening van de drie dokjes in een ambitieuze en aantrekkelijke mix met groen, publieke ruimte, parkeren, horeca, kunst, recreatievaart en varend erfgoed. Ons plan is origineel en perfect uitgebalanceerd. Het valoriseert het erfgoed en de hedendaagse identiteit van de wijk, ondersteunt de kunst- en horecasector, jaagt de ontwikkeling van de aansluitende wijk Nieuw Zuid aan, en kost niet meer dan het oude, inspiratieloze plan om van het plein een banaal parkgebied te maken. Wij hebben ons plan bezorgd aan het nieuwe stadsbestuur en aangeboden om het voor te stellen aan het schepencollege. Ons in boekvorm uitgegeven plan is nog steeds beschikbaar aan gereduceerd tarief via secr@watererfgoed.be.

Terug naar top


Oproep voor foto's van Europese havensleepboten 
ETA De European Tugowners Association (ETA) is de vereniging van Europese sleepvaartbedrijven. Zij verdedigt de belangen van de sector onder andere bij de Europese Commissie in Brussel. De ETA is één van de oudste Europese maritieme sectororganisaties. Dit jaar viert ze haar 50ste verjaardag. Onze voorzitter is de eer te beurt gevallen om op basis van een studie van het volledige ETA-archief een jubileumboekje te mogen schrijven. Het plan is om deze uitgave rijk te illustreren met foto's van sleepboten, in het bijzonder havensleepboten, uit de periode 1963-2013, actief in Europese zeehavens. Wie dergelijke foto's (of ander interessant materiaal) ter beschikking heeft, kan dit bezorgen via secr@watererfgoed.be. Digitaal materiaal moet een hoge resolutie hebben, eventueel kunnen wij zelfs scans maken. Uiteraard wordt gezorgd voor bronvermelding en vermelding in het dankwoord. Veel dank bij voorbaat !

Terug naar top


Oproep voor kandidaturen voor Europese havenerfgoedprijs 
ESPO De Europese vereniging van havenautoriteiten ESPO in Brussel reikt elk jaar een prijs uit voor projecten ter versterking van het maatschappelijk draagvlak van havens. Dit jaar staat deze prijs in het teken van havenerfgoed. Er wordt gezocht naar toonaangevende projecten voor de hedendaagse invulling en ontsluiting van dit erfgoed. ESPO onderlijnt de toenemende publieke belangstelling en het toeristische potentieel van het havenerfgoed. Tot 15 juli kunnen kandidaturen worden ingediend. Alle praktische informatie staat hier. Onze voorzitter is lid van de gespecialiseerde en onafhankelijke jury, die wordt voorgezeten door John Richardson, maritiem topambtenaar op rust van de Europese Commissie. De prijs zal op 6 november 2013 worden uitgereikt in het stadhuis te Brussel. We moedigen de Vlaamse zeehavens aan om aan deze trendsettende Europese wedstrijd mee te doen.

Terug naar top


Watererfgoed centraal tijdens vernissage van tentoonstelling Het Tij Keert 
Toerisme Rupelstreek Onze leden De Steenschuit en The New Belgica organiseren vanaf 17 maart de tentoonstelling 'Het Tij Keert'. Zij brengt de twee grote erfgoedlijnen relevant voor de streek bij elkaar: enerzijds de Rupel als rivier, anderzijds de kleigebonden geschiedenis van de streek. Nautische en diverse andere riviergebonden relicten werden in een historische context geplaatst. De rode draad doorheen dit erfgoedverhaal zijn de vroegere veelvuldig aanwezige scheepswerven. Het verhaal komt tot leven aan de hand van fotopanelen, sprekende video-en audio fragmenten en in scheepskisten uitgestald alaam. De expo is de vrucht van een toenemende krachtenbundeling van erfgoed- en toerismeactoren in het Rupelgebied. Zowel op vlak van de musea, de landschapsbeleving als ontsluiting van bouwkundig erfgoed zijn er langs beide oevers van de Rupel trouwens nog heel wat mogelijkheden. Tijdens de opening van de tentoonstelling gaf onze voorzitter een overzicht van de voorbije en geplande acties van Watererfgoed Vlaanderen en ging gedeputeerde Rik Röttger in op het erfgoebeleid van de Provincie Antwerpen. De tentoonstelling loopt nog tot 18 april 2013 in de New Belgicawerf te Boom (Noeveren). Meer info vind je hier. De tentoonstelling reist tot november 2014 door de hele Rupel- en Scheldestreek.

Terug naar top


Bijdrage tot toekomstig boek over nieuw Antwerps havenhuis 
Havenhuis Ons lid Pandora Publishers, gespecialiseerd in de uitgave van kunst-, haven- en scheepvaartboeken, sleepte de opdracht in de wacht om een prestigieus boek uit te geven naar aanleiding van de opening van het nieuwe Antwerpse Havenhuis aan Kaai 63. Het ontwerp van de internationale toparchitecte Zaha Hadid combineert het bestaande, met Vlaamse subsidies te restaureren historische gebouw met een opvallende nieuwbouwstructuur. Zowat 500 medewerkers van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen zullen er in 2015 hun intrek in nemen. De teksten en de vormgeving van het boek zijn toevertrouwd aan een team met Marc Dubois, Karl Maes, Thomas Soete, Rutger Tijs en onze voorzitter, welke laatste zal zorgen voor een algemene schets van de historische ontwikkeling van Antwerpen als havenstad.

Terug naar top


Campagne voor Europees Jaar van het Industrieel en Technisch Erfgoed met succes bekroond 
Concil of Europe Watererfgoed Vlaanderen onderschreef eerder formeel het door de Europese Federatie van Verenigingen voor Industrieel en Technisch Erfgoed (E-FAITH) gelanceerde memorandum om een Europees Jaar van het Industrieel en Technisch Erfgoed in te richten. E-FAITH deelt mee dat het Permanent Comité van de Raad van Europa op 8 maart besliste de Europese Unie en UNESCO uit te nodigen om, samen met de Raad van Europa, 2015 tot Europees Jaar van het Industrieel Erfgoed uit te roepen. Ook wordt de toekenning van een Europees label voor industrieel erfgoed voorgesteld. We verheugen ons over dit gunstige resultaat en indien deze plannen in 2015 effectief doorgang vinden zullen we er mee voor zorgen dat het Vlaamse watererfgoed de gepaste aandacht krijgt. Meer informatie over de E-FAITH-campagne staat hier.

Terug naar top


Onze activiteiten aangemeld voor dagelijkse internationale Shippingnewsclippings 
Sinke Onze adviseur Dirk Neyts vestigde de aandacht op de selectie van internationaal maritiem nieuws die dagelijks per e-mail wordt verstuurd door de Nederlandse scheepvaartfanaat Piet Sinke. Via de website www.maasmondmaritime.com kan je er kosteloos voor inschrijven. De redacteur verzamelt en verspreidt sinds 2001 internationale scheepvaartberichten en de website bevat een uniek archief van meer dan 2,5 GB aan maritiem informatie en foto's, dat toegankelijk is via een zoekmachine. We feliciteren Piet Sinke met zijn onvermoeibaar werk en hopen dat zijn onvolprezen nieuwsbrief voortaan ook aandacht zal geven aan de vele watererfgoedinitiatieven in Vlaanderen.

Terug naar top


In ijltempo naar tweede editie van Strijd om de Stroom 
Strijd om de stroom Het boek Strijd om de Stroom van onze voorzitter, een vlot lezende en rijk geïllustreerde politieke geschiedenis van de Schelde, is een voltreffer. Mede door een reeks groepsbestellingen uit de haven- scheepvaart- en erfgoedwereld beslisten de uitgevers na anderhalve maand tot het uitbrengen van een tweede editie van 2.000 exemplaren. Die wordt nu koortsachtig voorbereid. De toonaangevende Vlaamse cultuurboekenuitgeverij Het Davidsfonds verspreidt het boek via alle kwaliteitsboekhandels van Vlaanderen en Nederland. Maritieme en erfgoedgerichte organisaties kunnen bij co-uitgever Pandora Publishers een speciale korting bekomen voor groepsaankopen. Meer info via verkoop@davidsfonds.be resp. christophe.valkeniers@pandorapublishers.eu.

Terug naar top


Nieuws van onze leden

Nieuwe Stroppentocht van Lokeren naar Duinkerke 
Stroppentocht Aangevuurd door onze legendarische vriend Fernand Van den Keybus en met steun van o.m. de Stad Gent en ons lid VVV-Recrea verzamelt een unieke vloot traditionele ronde & platbodemzeiljachten uit Nederland en Vlaanderen vanaf 11 mei 2013 via het Kanaal Terneuzen-Gent, na een ‘aanbrengtocht’ uit Oudenbosch, Nederland, over Moervaart/Durme naar Lokeren, waar de Gentse Barge het admiraalschap op zich neemt, om daarna naar de Stroppen-stede Gent feest te gaan vieren en actief schoon-te-liggen-zijn aan de Kraanlei en dicht bij de monding van de Lieve. Daarna vaart het eskader over het historische Brugge naar Oostende waar voor de veertiende maal Oostende voor Anker doorgaat, ditmaal ongeveer met middeleeuwse luister. En uiteindelijk wordt de steven gewend naar de vroegere kapershaven Duinkerke waar de Quai des Hollandais de schepen zal herbergen. Meer info: Rudy.VanderWeen@Gent.be.

Terug naar top


Tentoonstelling Bonaparte aan de Schelde in het Museum aan de Stroom 
Napoleon Antwerpen stond tussen 1794 en 1814 onder Frans bestuur. Die korte periode had een grote impact op de Scheldestad en het leven van de sinjoren, zeker wanneer Napoleon zich vanaf 1803 met de zaak ging bemoeien. De kleine korporaal had grote ambities. Hij gaf Antwerpen een cruciale plek binnen zijn Europese veroveringsplannen. Het werd de belangrijkste oorlogshaven van zijn keizerrijk. De twee grote dokken rond het MAS, het Bonapartedok en het Willemdok, zijn belangrijke overblijfselen uit die Franse periode. Ze werden het begin van de moderne haven. De 200ste verjaardag van de opening van het Willemdok (°1813) is de feestelijke aanleiding voor een overzicht van twee wervelende decennia uit het leven van Antwerpen. De stad raakte in een economische stroomversnelling maar betaalde daarvoor een zware tol. Ze leefde in een permanente staat van oorlog. Wat hebben de Fransen gerealiseerd? Wat waren ze nog van plan ? En hoe hebben die 20 jaar Frans bestuur de dynamiek en de aanblik van de havenstad veranderd ? De tentoonstelling ‘Bonaparte aan de Schelde’ puzzelt de bijzondere erfenis samen aan de hand van schilderijen, prenten, kaarten, scheepsmodellen en archiefstukken. Ze loopt van 23 maart tot 30 juni 2013 in het Antwerpse MAS.

Terug naar top


Tentoonstelling In het zog van Boelwerf in het Scheepvaartmuseum Baasrode 
Boelwerf De Erfgoedvereniging Op Stoapel uit Temse en het Scheepvaartmuseum Baasrode, twee van onze meest dynamische leden, slaan de handen in elkaar voor een nieuwe expo over het verleden van de Boelwerf. Terwijl Baasrode een grote werf was in de 19de eeuw stond de Boelwerf in Temse nog in haar kinderschoenen. Temse werd echter de grootste werf van België in de naoorlogse periode. Het waren allebei familiebedrijven. Er zijn dus overeenkomsten maar ook grote verschillen. De enige overgebleven kraan op de voormalige Boelwerfsite, nu woon- en KMO-zone ‘De Zaat’ in Temse, is een stille getuige van dit roemrijke scheepsbouwverleden. Gebouwen zijn verdwenen, materiële resten zijn verspreid geraakt. Gelukkig zijn er de archieven van het bedrijf zelf, die grotendeels bewaard zijn gebleven. Uniek zijn de verhalen van ex-werknemers die erfgoedvereniging Op Stoapel sinds haar ontstaan optekent. De tentoonstelling ‘In het zog van Boelwerf’ in het Scheepvaartmuseum van Baasrode focust op 3 hoofdthema’s: de geschiedenis van de werf door de jaren heen, het teloorgegane schip ‘Paster Pype’ gebouwd op Boelwerf in 1947 en een luik rond mondelinge geschiedenis d.m.v. een videoinstallatie. Er zijn unieke stukken te bekijken uit ondermeer het MAS en het Rijksarchief van Beveren. Historiek, techniek en verhalen geven een sfeerbeeld van de Boelwerf. Kinderen zullen spelenderwijs meer kunnen leren over de scheepsbouw aan de hand van de ‘Paster Pype’. Zie onze Watererfgoedkalender voor details.

Terug naar top


Navigo opent feestelijk het garnaalseizoen... 
Garnaalvissers Naar jaarlijkse gewoonte organiseert het Nationaal Zeevisserijmuseum Navigo in Koksijde een feestelijke opening van het garnaalseizoen. Dit jaar gaat het evenement door op 30 maart, vanaf 10u00. Om 11u00 komen de paardenvissers aan op het binnenplein van het museum. Daar worden de garnalen gekookt en proevertjes uitgedeeld. Om 14u15 en 14u45 vliegen de aprilvissen je rond de oren ! Claude Willaert brengt dan de Stand Up Comedy act 'Zot van meeuwen'. Een rondleiding die je meer leert over onze schalkse ruiter 'Rosten Durang' gaat van start om 15u00. De kids kunnen de hele dag door op speurtocht door het museum. Er staan hen enkele grappige verrassingen te wachten ! Het museum, één van de mooiste scheepvaartmusea van het land, is open van 10.00 tot 18.00 uur. Info via info@navigomuseum.be.

Terug naar top


...en zoekt spullen voor expo Zeeziek - Hoe kolkt de waanzinnige zee in lichaam en geest 
Navigo Navigo zoekt in jouw medicijnkastje oude dokters- en apothekersspullen ! De tijdelijke tentoonstelling ‘Zeeziek - Hoe kolkt de waanzinnige zee in lichaam en geest’ loopt van 7 juni t.e.m. 17 november. Navigo denkt aan oude spuitjes, EHBO-kistjes gebruikt op schepen, mysterieuze apothekersflesjes, een bijzondere pillendoos, een vooroorlogse thermometer, … misschien heb jij wel een vergeten doktersschat op zolder ? Is jouw familie in het bezit van het allerbeste recept voor duindoornsiroop, maak jij zelf middeltjes tegen zeeziekte of ken je een bijzondere medische historie die heeft te zien met de zee ? Laat het zeker weten, en misschien maakt jouw input wel deel uit van de nieuwe expo ! Iedereen die een voorwerp of tip aanlevert, wordt uitgenodigd voor de vernissage van de tentoonstelling. Info: +32 (0)58 51 24 68 en info@navigomuseum.be

Terug naar top


Vrienden van de Vlaamse Veren bepleiten kosteloosheid van veerdiensten 
Veren De Vrienden van de Vlaamse Veren vinden de eventuele invoering van veergeld op Vlaamse waterwegen geen goed idee. De vereniging argumenteert dat het veergeld werd afgeschaft bij Koninklijk Besluit van 21 november 1975, omdat veergeld toen als een anachronisme werd beschouwd. Zij vreest dat de inning van veergelden op de veerboten gaat leiden tot ongemak voor de gebruikers, dat het onnodig tijdverlies met zich gaat brengen en dat de veiligheid in het gedrang komt als de veerman zich niet enkel met zijn boot en met het in- en uitstappen van passagiers moet bezig houden, maar bovendien ook nog tickets zal moeten uitreiken en gelden innen. Zij denkt dat deze kosten niet zullen opwegen tegen de geringe opbrengst van het veergeld en wijst op de economische activiteit rond toerisme en horeca die de kosteloze veren genereren.

Terug naar top


Nationaal Museum van Douane en Accijnzen heeft nieuwe website 
Museum douane Het Nationaal Museum van Douane en Accijnzen te Antwerpen heeft een gloednieuwe website die je hier kan bewonderen. In 1986 werd de basis van het museum gelegd in de gewestelijke directie Antwerpen, indertijd gevestigd in een kantoorgebouw aan het Kattendijkdok. Sinds 1994 wordt de museumwerking gestuurd vanuit een vzw met een duidelijke participatie vanwege de Algemene Administratie van Douane en Accijnzen. Het D&A-museum wil bijdragen tot de interne en externe communicatie van deze administratie. Dit gebeurt onder meer door het rondleiden van groepen in de museumruimte. Om die reden ondersteunt het museum ook andere organisaties en initiatieven buitenshuis, door het (tijdelijk) uitlenen van objecten en archiefstukken en het ter beschikking stellen van informatie. Sinds 2010 is de vaste opstelling van het D&A-museum gehuisvest op de derde verdieping van Financiecentrum Noordster aan de Ellermanstraat 21, 2060 Antwerpen. Daarnaast beschikt het museum over een depot en een documentatiecentrum op een andere locatie in de Scheldemetropool. Vier keer per jaar verschijnt het eigen tijdschrift Museumnieuws.

Terug naar top


Antwerpen Wereldhaven: het MAS vult een gat in de boekenmarkt op 
Boek Wereldhaven Met het erg mooi uitgegeven boek Antwerpen Wereldhaven vult het Museum aan de Stroom een echt gat in de boekenmarkt op. Op een wetenschappelijk onderbouwde manier brengen auteurs Jef Vrelust, Jan Parmentier, Johan Lagae, Els de Palmenaer, Jacob Sabakinu Kivilu en Kurt Tuerlinckx een vlot geschreven overzicht van de geschiedenis van de Antwerpse haven. Er wordt ingezoomd op de thema's 'Van kleine nederzetting tot 'vermaarde koopstad', 'Metropool', 'Het Oost-Indisch Avontuur', 'Ingenieurshaven', 'Koloniale haven' (met een foto van de maquette van de Albertville, zusterschip van de Charlesville), 'Industrie & distributie', 'Havenarbeid' en 'De Haven van nu tot 2030'. Het boek is een essentiële aanvulling van een bezoek aan de fraaie havenverdieping van het succesrijke Antwerpse Museum aan de Stroom in de oude haven. Ook los daarvan geeft het een interessante introductie tot het rijke Antwerpse scheepvaart- en havenerfgoed. Het is uitgegeven door BAI / Mas Books en bevat een CD. Het is verkrijgbaar in de betere boekhandel en in de MAS-shop: zie www.masshop.be.

Terug naar top


Mijn haven, mijn thuis ? 14 scènes uit het huwelijksleven van haven en stad 
Mijn haven, mijn thuis De herontdekking door Antwerpen van zijn watererfgoed blijkt ook uit de uitgave van het boek Mijn haven, mijn thuis ?, eveneens een MAS-initiatief. "De Antwerpse haven en stad: het lot van de een is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de ander. Een beetje zoals een passioneel liefdesverhaal. Met heel wat ups en downs, momenten van euforie, van crisis en uiteindelijk ook verzoeningspogingen. En met heel wat consequenties voor de Antwerpenaren zelf…", zo luidt de achterflaptekst. Het boek gaat op zoek naar de sporen die de turbulente relatie tussen haven en stad heeft achtergelaten in de Collectie Antwerpen, de erfgoedrijkdom die verspreid zit in de negen Antwerpse districten. Het is een zoektocht die je meeneemt langs bescheiden levens en megalomane werven, doorheen de werelden van handel, industrie en cultuur. Deze ‘reisgids’ laat je niet enkel kennismaken met het wel en wee van haven en stad, het is vooral een ideale introductie tot de mozaïek van kleine en grote erfgoedzorgers die in Antwerpen te vinden zijn. Hun verhalen op de bijgevoegde luister-cd spreken boekdelen, net als het overvloedige beeldmateriaal uit hun collecties. Voor de Charlesville-liefhebbers is er een hoofdstuk over Cockerill Yards in Hoboken. Meer info vind je op de website van het MAS.

Terug naar top


Nieuw boek Zeeman van de Westkust te verkrijgen bij Navigo 
Zeeman van de westkust Van de hand van Jan Huyghe verscheen het boek Zeeman van de Westkust – naar 45 jaar vaarleven (1948-1993) van Lucien Vanneuville uit Oostduinkerke. Het boek gaat over IJslandvaart, mailboten en loodswezen en bevat een unieke namenlijst van meer dan 1.600 vissers van de Westkust (van Adinkerke tot Lombardsijde) tussen 1940 en 1995. Lucien Vanneuville (° Oostduinkerke 1933) voer 45 jaar op zee: eerst 18 jaar als visser (o.m. ook op IJsland, o.m. als schipper), dan 14 jaar bij de mailboten en ten slotte 13 jaar bij het loodswezen. Gewezen journalist Jan Huyghe, sinds 1996 communicatieambtenaar bij het gemeentebestuur van Koksijde, interviewde Lucien Vanneuville omstandig over zijn 45 jaar zeebelevenissen. Het boek schetst een waarheidsgetrouw beeld van een zeeman van de Westkust uit de naoorlogse periode. Het erg levendige verhaal is geïllustreerd met onuitgegeven beelden. Het boek kost 25 euro (zonder verzendkosten) en is onder andere te verkrijgen bij ons lid Navigo (Nationaal Visserijmuseum Oostduinkerke). Meer info via info@navigomuseum.be en jan.huyghe@belgacom.net.

Terug naar top


Interessante online maritieme agenda van Belgische Zeevaartbond 
logo zeevaartbond De Belgische Zeevaartbond, wegens zijn oprichting in 1899 (!) één van onze meest eerbiedwaardige leden, houdt op zijn website een interessante maritieme agenda bij, met allerhande activiteiten rond hedendaagse scheepvaart- en haventhema's, maar ook erfgoedgerichte manifestaties, een nuttige aanvulling van onze Vlaamse Watererfgoedkalender. Je vindt de agenda hier. De website van de Belgische Zeevaartbond wordt ook regelmatig bijgewerkt met inhoudelijke bijdragen en is zeker een surftochtje waard. Sinds vorig jaar wordt de Belgische Zeevaartbond voorgezeten door kapitein t/z Patrick Van den Bulck.

Terug naar top


Ander Vlaams watererfgoednieuws

Archeologische Atlas van de 2 Zeeën: eindrapport gepubliceerd 
archeologische atlas Het ambitieuze project Archeologische Atlas van de 2 Zeeën (A2S) is ontstaan uit de wens om kennis, vaardigheden en informatie over onderwaterarcheologie in de gemeenschappelijke maritieme regio’s van Frankrijk, Engeland en België samen te brengen. Het had als doel een beter inzicht te verwerven in ons grensoverschrijdend, maritiem archeologisch erfgoed. De drie landen delen een rijk maritiem onderwatererfgoed wat relaties en samenwerking over de grenzen heen vereenvoudigt. Van 2009 tot 2012 hebben de projectpartners meer dan 150 archeologische sites onder water bestudeerd en gegevens verzameld uit primaire geschreven bronnen en nationale archieven. De resultaten waren richtinggevend voor de planning van terreinonderzoek. Zo is bijna 100.000 jaar van ons gemeenschappelijk onderwatererfgoed onderzocht, gaande van prehistorische landschappen tot hedendaagse scheepswrakken. Het eindrapport beschrijft de werkwijze en de resultaten van het A2S project. Het A2S project werd getrokken door de Association pour le Développement de la Recherche en Archéologie Maritime (ADRAMAR) in Frankrijk, in samenwerking met de Hampshire and Wight Trust for Maritime Archaeology (HWTMA) in Engeland en het Agentschap Onroerend Erfgoed in België. Het werd mede gefinancierd door de Europese Unie als deel van het Interreg IVA 2 Zeeën-programma. Het fraai uitgegeven eindrapport kan gratis worden gedownload van http://www.atlas2seas.eu/.

Terug naar top


Tall Ships Races in 2016 terug in Antwerpen 
Tall ships The Tall Ships Races komen in 2016 opnieuw naar Antwerpen. Deze wedstrijd met 's werelds mooiste zeilschepen, was ook in 2010 in de Scheldestad te gast. Honderdduizenden mensen zakten toen naar de Scheldekaaien en het Eilandje af om de Tall Ships van dichtbij te bewonderen. Het zal in 2016 de zesde keer zijn dat The Tall Ships Races de stad aandoen. Wat de precieze timing zal zijn en waar de schepen verder nog zullen aanleggen, is nog niet geweten. In 2010 lokten de Tall Ships 750.000 bezoekers die de kathedralen van de zee kwamen bewonderen en bezoeken. Stad en haven hopen er in 2016 een minstens even succesvolle editie van te kunnen maken.

Terug naar top


Vraag om informatie over s/s Barga 
Barga Momenteel werkt Bart Demyttenaere aan een nieuw boek over de Demyttenaeres in Congo. De auteur is geboren in Kalemie (Albertstad), zijn vader woonde er voor de onafhankelijkheid en heeft ook de secessie van Katanga meegemaakt. Tussen 1986 en 1990 heeft de auteur vier jaar les gegeven in Bunia en Lubumbashi. Toevallig kwam hij erachter dat een ver familielid - Oostendenaar Michel Demyttenaere - als scheepskapitein het bevel voerde over het stoomschip Barga, dat de manschappen van Stanleys tweede expeditie moest gaan bevoorraden in opdracht van koning Leopold II. Bart Demyttenaere is op zoek naar alle mogelijke informatie over zijn grootoom en over het betreffende stoomschip. Wie kan hem aan een afbeelding helpen ? Werd het schip verkocht, of is het vergaan of afgebroken ? Bestaat er een logboek ? Kortom, alles wat te maken heeft met grootoom Michel en s/s Barga interesseren de auteur bijzonder. Contact via bart.demyttenaere@pandora.be.

Terug naar top


Vernieuwd Mercatormuseum in Sint-Niklaas 
Marcatormuseum Op 24 maart 2013 heropent het Mercatormuseum in Sint-Niklaas. Het museum biedt al enkele decennia een chronologisch verhaal van de cartografie, van de oudheid tot vandaag. Binnen dit verhaal worden de figuur en het werk van Gerard De Cremer (Rupelmonde 1512 - Duisburg 1594) - alias Mercator - in de schijnwerpers geplaatst. De zeldzame aardglobe (1541) en hemelglobe (1551), onlangs opgenomen in de Vlaamse topstukkenlijst, blijven de blikvangers van het museum. Mercator introduceerde het begrip 'atlas' als een samenhangende verzameling kaarten en is de uitvinder van de Mercatorprojectie. Elk zeeschip heeft nog altijd kaarten gebaseerd op deze projectie aan boord. Zelfs de kaartindeling in GPS is van de Mercatorprojectie afgeleid. Computeranimaties, videoreportages an interactieve aanraakschermen plaatsen het museum in een spannende hedendaagse context. Het museum bevindt zich in de Zamanstraat 49 te 9100 Sint-Niklaas. Meer info via stedelijke.musea@sint-niklaas.be. Het museum organiseert op dinsdag Mercatorlezingen en heel wat andere activiteiten, waarvan een selectie is opgenomen in onze Watererfgoedkalender.

Terug naar top


Kanaal Gent-Terneuzen onderdeel van het geheugen van Nederland in Gent 
Gehuegen van NL in Gent Een mooi boekje van Johan Decavele en Herman Balthazar schetst de vele sporen van Nederlandse aanwezigheid in de stad Gent, die steeds meer Nederlanders studenten en toeristen aantrekt. Een kort hoofdstuk over het kanaal van Gent naar Terneuzen herinnert eraan dat geen stad in de loop van haar geschiedenis zoveel kanalen heeft aangelegd als Gent: de Lieve, de Sassevaart, de Brugse Vaart en, tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, het Kanaal Gent-Terneuzen, dat herhaaldelijk werd aangepast en binnen enkele jaren wordt voorzien van een nieuwe zeesluis aan de Westerschelde. Het boekje van 74 pagina's behandelt tal van andere, vaak onvermoede Gents-Nederlandse connecties. Het is uitgegeven bij Academia Press in Gent en kost 11,00 euro. Info via eb@academiapress.be en www.academiapress.be.

Terug naar top


Een overvloedige oogst tijdschriftartikelen 
Bootmagazine De jongste maanden verschenen in talrijke tijdschriften heel wat interessante bijdragen over watererfgoedthema's. De jongste nummers van Nautilus, het onvolprezen blad van ons lid het Koninklijk Belgisch Zeemanscollege, bracht een reeks zeer waardevolle bijdragen over episoden uit de Belgische koopvaardijgeschiedenis van de hand van de ter zake leidende experten Luc Van Coolput (de staatsbemanningen aan boord van het volschip Macassar, 2012/4; de driemastbark Cordelia, 2012/6; de Brugse driemastbark Koophandelkring, 2012/10; de schoenergaljoot Joséphine, 2013/1) en Florent Van Otterdyk (de laatste Brabant van rederij Deppe, 2012/5; de door Duitsland als herstelbetaling aan België overgedragen Condroz, 2012/7; de vrachtschepen Balder Antwerpen en Balder Gent, 2012/9; het m/v Léon Dens, 2013/2; het volschip Uncas, 2013/3). Het jongste nummers van het uitstekende blad De Grote Rede van het Vlaams Instituut voor de Zee hadden aandacht voor o.m. de zee- en kustexploten van Simon Stevin en het prehistorische rivierenlandschap van de Noordzee (2012/33), het Mariabeeld in de zeevisserij en de naam van de Schelde (2012/33), de historiek van de Ostendaise-oester, prentbriefkaarten van aan de kust en de herkomst van het woord patrijspoort (2012/34). Kanaal 77, het driemaandelijks ledenblad van ons lid de Vlaamse Pleziervaart Federatie bevatte een achtergrondartikel over het Scheldedorp Mariekerke, met aandacht voor het eveneens bij ons aangesloten lokale scheepvaartmuseum. In het maandblad Varen vonden we interessant leesvoer over het Antwerpse Kerkschip (april 2012), Oostende voor Anker (mei 2012), het New Belgica-project (oktober 2012), de Antwerpse Zeescoutsbasis en het jubileum van de Vlaamse Vereniging voor Watersport (januari 2013). Het jongste nummer van Boot Magazine (februari-maart 2013) gaat in op de geschiedenis van ons lid de Royal Belgian Sailing Club. Nummer 3 van jaargang 2012 van Bouwen aan Monumenten bracht o.m. bijdragen over de aanpassing van de oude Pidpa-watertoren in Rumst en over de nieuwe inrichting van het Scheepvaartmuseum van Amsterdam. Ten slotte vonden we in het Nederlandse tijdschrift Scheepshistorie (nummer 13) een prachtig achtergrondartikel van bijna 20 pagina's van Pim Janse en Kees van der Ende over de Antwerpse Stadsgraanzuiger 19, die zich nu in Rotterdam bevindt en daar schitterend werd gerestaureerd. Zoals de Charlesville werd de graanzuiger gebouwd bij Cockerill in Hoboken.

Terug naar top


Naar watererfgoedactie op de planeet Mars ? 
Mars Amerikaans zowel als Europees ruimteonderzoek heeft de voorbije maanden sporen teruggevonden van opgedroogde rivierbeddingen op de planeet Mars. Een rivier zou een miljard jaar oud zijn, en de vondst duidt andermaal op de aanwezigheid van water op de rode planeet. Het Europees Ruimtevaartagentschap vond in het Marslandschap een bedding van bijna 1500 km lang, met op een bepaald punt een breedte van bijna 7 km en een diepte van 300 m. Zo komt het watererfgoed ook eens elders in het heelal in beeld. We stellen graag onze ervaring ter beschikking van alle Marsbewoners en -reizigers om ten spoedigste een performante lokale watererfgoedvereniging op te richten.

Terug naar top


Watererfgoedkalender maart - mei 2013 
  • Boom (Noeveren), 17 maart - 18 april 2013
    Tentoonstelling 'Het Tij Keert' op de New Belgicawerf, Noeveren 26 - 1, 2850 Boom - info: eddy.stuer@steenschuit.be
  • Sint-Niklaas, 19 maart 2013
    Lezing 'De cartografie van de Schelde' door Eddy Maes, conservator cartografische collectie KOKW, Mercatormuseum, Sint-Niklaas, om 20u00, info: stedelijke.musea@sint-niklaas.be
  • Antwerpen, 20 maart 2013
    Verkoop met gesloten biedingen van het m/s Lillo in café Valencia, Oude Leeuwenrui 26, info: renaat.laureys@minfin.fed.be
  • Wereldwijd, 22 maart 2013
    Wereldwaterdag 
  • Antwerpen, 23 en 24 maart 2013
    Opendeurdagen bij het Belgian Ships Archive, Letlandstraat 2, Royerssluis, 2030 Antwerpen, info: +32 (0)484 36 60 99
  • Antwerpen, 23 maart - 30 juni 2013
    Tentoonstelling 'Bonaparte aan de Schelde' in het Museum aan de Stroom
  • Baasrode, 23 maart - 3 november 2013
    Tentoonstelling 'In het zog van Boelwerf', elke zaterdag en zondag van 14u00 tot 18u00 - info: opstoapel@scarlet.be en info@scheepvaartmuseumbaasrode.be
  • Antwerpen, 24 maart 2013
    Voorstelling van het kunstboek 30 jaar passie  over 30 jaar Eugeen Van Mieghem Stichting (1982-2012) om 11u00 in het Eugeen Van Mieghemmuseum (op uitnodiging)
  • Sint-Niklaas, 24 maart 2013
    De Schatkamer en de Historische Cartografie in een nieuw kleedje ! Publieksopening van het Mercatormuseum, om 14u00, info: stedelijke.musea@sint-niklaas.be
  • Lillo, 27 maart 2013
    Opening van het seizoen van het Poldermuseum Lillo met een tentoonstelling over schilder Nicasius De Keyser (1813-1887), info: district.berendrechtzandvlietlillo@stad.antwerpen.be
  • Antwerpen, 28 maart 2013
    Toespraak over de Charlesville voor de leden van de Breakbulk Club door Eric van Hooydonk om 18u00 (op uitnodiging)
  • Koksijde, 30 maart 2013
    Feestelijke opening van het garnaalseizoen in het Nationaal Zeevisserijmuseum Navigo vanaf 10u00 - info: info@navigomuseum.be
  • Gent, 23 april 2013
    'WaterNetwerken Slim Verbonden !', symposium van Waterwegen en Zeekanaal, met o.m. aandacht voor jachthavens, om 13u15
  • Antwerpen, 14 april 2013
    Opening van het vaarseizoen 2013 en eerste steenlegging van de nieuwe basis van ZAS – Zeescouts aan de stroom om 10u00, ZAS Zeescoutslokalen, Thonetlaan, 165, 2050 Antwerpen, info: luc@zasantwerpen.be
  • Brussel, 27 april 2013
    Jaarlijkse herdenkingsplechtigheid voor de slachtoffers van het o/s Comte de Smet de Naeyer, Monument Comte de Smet de Naeyer om 11u00
  • Sint-Niklaas, 5 mei 2013
    Voorstelling van de publicatie Mercator Herdacht, 1512-2012, Mercatormuseum, om 11u15, info: stedelijke.musea@sint-niklaas.be
  • Lokeren, Gent, Brugge, Oostende, Duinkerke, 11 mei - 2 juni 2013
    Vierde Stroppentocht - meer info: rudy.vanderween@gent.be
  • Gent, 18 mei 2013
    Tiende verjaardag van de Gentse Barge
  • Oostende, 23 mei 2013
    Bloemenhulde voor de gesneuvelden van HMS Vindictive om 14u00 en geleid bezoek aan het openluchtmuseum Atlantikwall om 15u00, info: jo.dielman@oostende.be
  • Oostende, 23 - 26 mei 2013
    Oostende voor Anker in het teken van 'Schepen van de Middeleeuwen'
  • Oostende, 24 mei 2013
    Onthulling van het Vindictivemonument op de oostelijke strekdam ter hoogte van de Staketselstraat om 11u00 met receptie, info: jo.dielman@oostende.be
  • Ekeren, 27 mei 2013
    Voordracht over de politieke geschiedenis van de Schelde voor de Belgisch-Nederlandse Vereniging door Eric Van Hooydonk (op uitnodiging)

Terug naar top


Inschrijven en uitschrijven

Deze nieuwsbrief bereikt ruim bijna 6.000 geïnteresseerde lezers in België en het buitenland.
Klik hier als je Getijden niet rechtstreeks ontving maar vanaf nu een kosteloos abonnement wil.
Klik hier als je niet langer Getijden wil ontvangen.

Terug naar top


Watererfgoed Vlaanderen verenigt en verdedigt al het nat en droog watererfgoed in Vlaanderen (meer dan 100 organisaties actief rond historische schepen, scheepvaart- en havenmusea, watermonumenten, watertradities, -kunst en -cultuur, toeristische en commerciële dienstverleners i.v.m. watererfgoed, experten, onderzoekers en liefhebbers). De koepel ijvert voor het behoud en de valorisatie van alle watererfgoed in Vlaanderen, voor de versterking van het waterbewustzijn van de Vlaming en voor de internationale uitstraling van Vlaanderen als baken van scheepvaart-, haven- en watercultuur.
vzw Watererfgoed Vlaanderen, Emiel Banningstraat 25, 2000 Antwerpen, www.watererfgoed.be, secr@watererfgoed.be