Nieuwsbrief van Watererfgoed Vlaanderen - nummer 3 - 7 september 2009


Nieuwe Vlaamse Regering engageert zich voor een varend erfgoedbeleid
Unieke Brugse Scheepsdalebrug bedreigd met afbraak
Eerste Vlaamse verenigingsligplaats voor historische vaartuigen aan het Zennegat
MACHU brengt maritiem onderwatererfgoed in kaart
Tentoonstelling Masereel en de Zee in Blankenberge
Tentoonstellingen over de Belgica in Noorwegen
Scheldegeschiedenis opgerakeld bij perikelen over de Scheldeverdieping
Haven van Brussel krijgt infoborden over haar geschiedenis
Antwerpse maritieme schilderijen in het muZEEum van Vlissingen
Vlaams-Nederlandse televisiereeks over de reis van HMS Beagle
Voorstelling van nieuw boek over Eugeen Van Mieghem in New York
Antwerpse Miniatuurstad staat te koop
Vlaamse Regering steunt nieuwe watererfgoedprojecten in Antwerpen, Brugge en Oostende
Stand van zaken i.v.m. het zeilschip Mercator
Watererfgoed lokt massa's zomertoeristen in heel Vlaanderen
Weekend op de helling en WaterkAnt: aantrekkelijke watererfgoedfeesten in september
Vier nieuwe lidmaatschappen goedgekeurd
Watererfgoedkalender september - oktober 2009
Inschrijven

Nieuwe Vlaamse Regering engageert zich voor een varend erfgoedbeleid
In het regeerakkoord van 15 juli 2009 verbindt de nieuwe Vlaamse Regering zich ertoe om specifieke aandacht te geven aan het beleid inzake varend erfgoed. Onder de kop 'Archeologisch en kunsthistorisch erfgoed renoveren en beschermen' bepaalt het Regeerakkoord letterlijk: "We maken werk van het restaureren en beschermen van kunsthistorisch, archeologisch, kerkelijk en varend erfgoed en we maken het hedendaags bruikbaar." Watererfgoed Vlaanderen, dat vůůr de verkiezingen een Beleidsbrief voor de nieuwe regering maakte, heeft bij de onderhandelaars sterk geijverd voor de opname van deze expliciete passage en juicht ze toe. Watererfgoed Vlaanderen zal erop toezien dat de nieuwe Vlaamse Regering haar belofte waarmaakt en ook aandacht besteedt aan het niet-varende watererfgoed. De Beleidsbrief en het volledige Regeerakkoord vindt u hier.

Unieke Brugse Scheepsdalebrug bedreigd met afbraak
Watererfgoed Vlaanderen ondersteunt de actie van de Vlaamse Vereniging voor IndustriŽle Archeologie (VVIA) en het Erfgoedforum Brugge voor de redding van de historische Scheepsdalebrug in Brugge, waarvoor een sloopvergunning werd afgegeven. Aan het einde van de 19de eeuw ontwierp de Belgische ingenieur A. Vierendeel een revolutionaire metalen ligger zonder diagonalen, die aan de basis zou liggen van de typische 'Vierendeelbruggen' die niet alleen in BelgiŽ maar ook in tal van andere landen gebouwd werden. De meeste van deze bruggen werden tijdens de twee wereldoorlogen vernietigd. De oudste bekende brug van dit type is de Scheepsdalebrug in Brugge. Het is vermoedelijk ook de enige Vierendeel-draaibrug die nog bestaat. Noch de stedelijke noch de Vlaamse diensten voor de monumentenzorg bleken zich van het belang van deze brug en van de geplande sloop bewust. De VVIA lanceerde in extremis een actie om toch minstens de belangrijkste traveeŽn van de brug te redden en bijv. als een monument op te stellen in de buurt van de nieuwe geplande brug. Op de website van VVIA leest u hoe u de reddingsactie kunt ondersteunen.

Eerste Vlaamse verenigingsligplaats voor historische vaartuigen aan het Zennegat
De Vlaamse Vereniging tot Behoud van Historische Vaartuigen (VVBHV) opent op zaterdag 12 september om 17u de eerste verenigingsconcessie voor varend erfgoed in Vlaanderen en dit op het kanaal Leuven-Dijle bij het Zennegat te Mechelen. Deze permanente ligplaatszone omvat ook gratis passantenligplaatsen voor varend erfgoed (max 3 x 24u). Hiermee wil VVBHV gegroepeerd afmeren van het varend erfgoed promoten, om zo de toeristische meerwaarde ervan te kunnen uitspelen. Op de aansluitende Open Monumenten Dag van zondag 13 september zijn rond de aangemeerde schepen diverse activiteiten voorzien.

MACHU brengt maritiem onderwatererfgoed in kaart
Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed nam deel aan het Europese MACHU-project. MACHU staat voor 'Managing Cultural Heritage Underwater'. Engelse, Zweedse, Poolse, Duitse, Portugese, Vlaamse en Nederlandse onderzoekers ontwikkelden samen een op GIS gebaseerde database om het maritiem-archeologisch erfgoed op de zeebodem beter te beheren en te ontsluiten voor wetenschappelijke doeleinden maar ook ten dienste van de beleidsmakers en het grote publiek. Iedereen kan zelf een duikje nemen op de website.

Tentoonstelling Masereel en de Zee in Blankenberge
Nog tot 4 oktober loopt in het Cultuurcentrum Casino van Blankenberge de tentoonstelling Masereel en de Zee met door de zee geÔnspireerde werken van de in 1889 in de badplaats geboren Frans Masereel, de bekendste Belgische houtsnijkunstenaar van de twintigste eeuw, van wie hier echter ook schilderijen worden getoond. Later leefde de kunstenaar ook in Frankrijk dicht bij het water. De tentoonstelling is ťťn van de grote binnententoonstellingen van de internationale triŽnnale voor hedendaagse kunst aan zee "Beaufort 03".

Tentoonstellingen over de Belgica in Noorwegen
Op 8 september 2009 wordt in het Fram-museum in Oslo een speciale tentoonstelling geopend over het Belgische poolschip de Belgica. Op 10 september wordt dezelfde tentoonstelling geopend in Harstad. Deze evenementen onderlijnen het internationale belang van de Belgische poolexpedities en van de Belgica. Rond de Belgica lopen twee fascinerende projecten: de ophaling van het wrak voor de Noorse kust en de bouw van een replica, onder leiding van het Belgica Genootschap resp. The New Belgica, die beide bij Watererfgoed Vlaanderen zijn aangesloten. Een recent Engelstalig artikel over de Belgica gepubliceerd in Noorwegen vindt u hier.

Scheldegeschiedenis opgerakeld bij perikelen over de Scheldeverdieping
De vertraging bij de voor Antwerpen vitale uitdieping van de Westerschelde vestigde de aandacht op het bewogen verleden van de vrije vaart op de rivier. Verschillende beleidsmakers waaronder havenschepen Marc Van Peel en Vlaams Parlementslid Annick De Ridder en ook Watererfgoed Vlaanderen-voorzitter Eric Van Hooydonk herinnerden aan de afspraken over onderhoud en verbetering van de rivier gemaakt in het Scheidingsverdrag van 1839, waarnaar het nieuwe Verdiepingsverdrag van 2005 uitdrukkelijk verwijst, en aan de Scheldesluiting in 1585, die meer dan twee eeuwen duurde. De discussie bewijst dat de Vlaamse maritieme geschiedenis leeft bij de beleidsmakers en mee de economische toekomst bepaalt. Hier vindt u links naar een achtergrondartikel in Trouw en een televisiereportage in eenvandaag.

Haven van Brussel krijgt infoborden over haar geschiedenis
De Haven van Brussel zal in het havengebied borden plaatsen met informatie over het erfgoed van de Brusselse haven. De bedoeling van dit wetenschappelijk ondersteunde initiatief is de geschiedenis van de waterweg te Brussel, het belang van het havengebeuren voor de ontwikkeling van Brussel, maar ook de vitale rol die de haven vandaag vervult, te laten ontdekken. Kortom, de havenactiviteiten een stevige plaats geven in het centrum van het Brusselse historische en industriŽle erfgoed en zodoende bijdragen tot de toenadering van havenlogica en stedelijke logica. Meer informatie vindt u hier.

Antwerpse maritieme schilderijen in het muZEEum van Vlissingen
Nog tot 27 september loopt in het muZEEum in Vlissingen de tentoonstelling Belgische Schonen, met maritieme topstukken uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen van onder andere Hendrik Willem Mesdag, James Ensor en Constant Permeke. Ook de vaste collectie van het muZEEum is overigens de reis waard.

Vlaams-Nederlandse televisiereeks over de reis van HMS Beagle
Vanaf 16 september zendt Canvas een 35-delige televisiereeks uit over de historische natuurobservatiereis van Charles Darwin met het HMS Beagle, die inspiratie gaf voor de evolutietheorie. Een deel van de reis wordt herhaald met de klipper de Stad Amsterdam, die na een bezoek aan Oostende op 1 september vertrok uit Plymouth en koers zet naar Kaapstad. De hele onderneming is hier via het internet te volgen.

Voorstelling van nieuw boek over Eugeen Van Mieghem in New York
Op 10 september wordt in het Center for Jewish History in New York het nieuwe boek One Foot in America, the Jewish Emigrants of the Red Star Line and Eugeen Van Mieghem voorgesteld door Antwerps schepen voor cultuur Philip Heylen en Erwin Joos, conservator van het Eugeen Van Mieghem Museum. Na de expositie in het Flanders House in New York en de lezingen door Erwin Joos in de VSA (recent o.a. op de annual conference of the Jewish Genealogical Society) blijft de internationale belangstelling voor het Antwerpse emigratieverhaal en de kunstwerken hierrond door Eugeen Van Mieghem (1875-1930) alleen maar groeien. In Philadelphia zal in september 2010 een nieuwe Van Mieghem-expositie over de migranten van de Red Star Line worden georganiseerd.

Antwerpse Miniatuurstad staat te koop
De gekende maquettes van het Antwerpse stadscentrum en van de middeleeuwse werf in Antwerpen Miniatuurstad staan te koop. De maquette van de werf heeft een bijzondere educatieve waarde omdat zij op een aantrekkelijke manier de structuur en het uitzicht van de oude stads- en havenkern duidelijk maakt. De collectie omvat ook enkele schaalmodellen van schepen en havenuitrusting. De door initiatiefnemer Guido Portael geleide privť-attractie moet Hangar 15 aan de Cockerillkaai verlaten. Elke zondag om 15u wordt een onderdeel per opbod verkocht. Op de website van de Miniatuurstad staat meer informatie.

Vlaamse Regering steunt nieuwe watererfgoedprojecten in Antwerpen, Brugge en Oostende
Ingevolge de jaarlijkse projectoproep van VCM kende de Vlaamse Regering aan de volgende watererfgoedprojecten financiŽle middelen toe:
  • mondelinge geschiedenis rond de historische havenkranen van het Museum aan de Stroom te Antwerpen; 
  • de tentoonstelling 'De laatste reis van pater Damiaan' aan boord van het zeilschip Mercator te Oostende; 
  • de uitbouw van de traditionele scheepswerf van de vzw Archonaut te Brugge, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar jongeren.

Stand van zaken i.v.m. het zeilschip Mercator
In nummer 60 van het tijdschrift VCM Contact staat een interessante overzichtsbijdrage over de Mercator, die na vernieuwing van de masten en het want sinds 9 april 2009 terug in het Mercatordok te Oostende ligt. Watererfgoed Vlaanderen blijft aandringen op een grondige vergelijking van mogelijke bestemmingen en een navolgende beslissing over de toekomst van het legendarische schip, dat het pronkstuk van het Vlaamse varend erfgoed is en moet blijven. Meer info over het tijdschrift via info@vcmcontactforum.be.

Watererfgoed lokt massa's zomertoeristen in heel Vlaanderen
Het watererfgoed lokte in de mooie zomer van 2009 tienduizenden mensen naar talrijke evenementen over heel Vlaanderen. 

Maasland voor L'Anker (Limburgs voor Lanklaar), het varend erfgoedfeest langs de Zuidwillemvaart in Lanklaar werd dankzij Dirk Ramakers, ondervoorzitter van Watererfgoed Vlaanderen, andermaal een groot succes. Deze editie stond in het teken van '170 jaar scheiding der Limburgen' maar op het water verbroederden talrijke booteigenaars uit beide landen. De gemoedelijke atmosfeer, de voortdurende beweging op het water, enkele interessante nieuwe publicaties en een reportage op het nationale vrt-nieuws maakten er een topeditie van.

De prachtige Stroppentocht 2009 bracht traditionele ronde en platbodemzeilschepen van Lokeren via Gent, Brugge, Oostende en Veurne naar Calais. De tocht werd georganiseerd door de onvermoeibare, 74-jarige Watererfgoed Vlaanderen-adviseur Fernand van den Keybus, zelf eigenaar van de Zeeuwsvlaamse hoogaars "den Oeschaert". Een van de hoogtepunten was het afmeren van 55 platbodems aan de Graslei en de Korenlei in Gent, stad van de stroppendragers. Een zeer uitvoerig en zeer lezenswaardig verslag vindt u
hier.

Tijdens de Gentse Feesten werd de Gentse Barge aan het publiek voorgesteld en werden met het havenjacht Jacob Van Artevelde de inmiddels klassieke havenrondvaarten georganiseerd. Het succes van de Internationale Opendeurdagen van de Marinebasis te Zeebrugge was niet minder.

Niet getreurd voor wie er dit jaar niet bij kon zijn: het zijn allemaal jaarlijkse feesten, die ook volgend jaar worden opgenomen in de Vlaamse Watererfgoedkalender.

Weekend op de helling en WaterkAnt: aantrekkelijke watererfgoedfeesten in september
Ook in september van dit jaar worden nog verschillende interessante watererfgoedevenementen georganiseerd, die u hieronder terugvindt in de watererfgoedkalender vootr september en oktober.

Het Weekend op de helling is de opendeur van
Tolerant, een toonaangevende vereniging voor het behoud van het varend erfgoed. Op de CNR-werf aan de Dijkstraat in Rupelmonde staan o.m. een tentoonstelling van maritieme schilderijen, vaartochtjes en demonstraties op het programma. Zondag om 11u wordt de gerestaureerde veerboot Anne - De Zaatman her-tewatergelaten door Vlaams Minister-President Kris Peeters. 

WaterkAnt brengt nautische sfeer op en rond Het Eilandje in Antwerpen. Er kan worden meegevaren met echte stoomboten en andere historische en moderne schepen staan open voor bezoek. De Konincklijke Roeiregatta en de veerdienst naar het haveninfopunt zijn een belevenis van formaat. Ook de moderne haven kan worden bezocht. In en rond de Waagnatie aan de Rijnkaai staan havenberoepen in de kijker.

Vier nieuwe lidmaatschappen goedgekeurd
Watererfgoed Vlaanderen verwelkomt Erfgoed Vlaanderen, het Havencentrum Lillo, de Vrienden van het Nationaal Scheepvaartmuseum en Werkvormm als nieuwe leden.

Watererfgoedkalender september - oktober 2009
Watererfgoed Vlaanderen beveelt aan:
  • Blankenberge, 1 juli - 4 oktober 2009
    Masereel en de Zee, tentoonstelling in het casino van maritiem geÔnspireerde kunstwerken
  • Vlissingen, 11 juli - 27 september 2009
    Belgische Schonen
    , tentoonstelling in het 
    MuZEEum met maritieme topstukken uit het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen
  • New York, 10 september 2009 
    Voorstelling van het boek One Foot in America, the Jewish Emigrants of the Red Star Line and Eugeen Van Mieghem
  • Battel, 12 september 2009
    Inhuldiging van de ligplaatsconcessie voor historische vaartuigen van 
    VVBHV aan het Zennegat op het kanaal Leuven-Dijle
  • Rupelmonde, 12-13 september 2009
    Weekend op de helling
    , opendeur van
    Tolerant
  • Antwerpen, 25-26-27 september 2009
    WaterkAnt, varend erfgoedfeest in de oude dokken
  • Oostende, 27 september 2009
    Gezinshappening Oostendse Oosteroever
  • Antwerpen, 30 september 2009
    Naamgeving 103de promotie 2009-2010 van de
    Hogere Zeevaartschool, met voordracht over Het belang van watererfgoed voor het scheepvaart- en havenbeleid door Watererfgoed Vlaanderen-voorzitter Eric Van Hooydonk (op uitnodiging)
  • Antwerpen (Lillo), 1 oktober - 14 december 2009
    Tabula Scaldis - Tafereel van de Schelde.
    Tekeningen en schetsboeken over de Schelde van schilder Joost Heeren in het 
    Havencentrum Lillo
  • Antwerpen, 31 oktober 2009
    Academische zitting n.a.v. het 75-jarig bestaan van de Vereniging van Belgische Reders der Binnen- en Rijnvaart (VBR) aan boord van het Kerkschip

Voor de volledige Vlaamse Watererfgoedkalender, klik hier. Om evenementen te melden, stuur een e-mail naar secr@watererfgoed.be


Inschrijven
Klik hier als u Getijden niet rechtstreeks ontving maar vanaf nu een kosteloos abonnement wil.

Watererfgoed Vlaanderen verenigt en verdedigt al het nat en droog watererfgoed in Vlaanderen (historische schepen, scheepvaart- en havenmusea, watermonumenten, watertradities, -kunst en -cultuur, toeristische en commerciŽle dienstverleners i.v.m. watererfgoed, experten, onderzoekers en liefhebbers). De koepel ijvert voor het behoud en de valorisatie van alle watererfgoed in Vlaanderen, voor de versterking van het waterbewustzijn van de Vlaming en voor de internationale uitstraling van Vlaanderen als baken van scheepvaart- en havencultuur.
vzw Watererfgoed Vlaanderen, Scheepswerven Baasrode, St.-Ursmarusstraat 141, 9200 Baasrode,
www.watererfgoed.be, secr@watererfgoed.be