logo Watererfgoed Vlaanderen Doelse Kogge
  Nieuws  
|
  Kalender  
|
  Nieuwsbrief  
|
  Media  
|
  Contact  
  VLAANDEREN EN HET WATER  
  WATERERFGOEDGIDS  
  WATERERFGOED VLAANDEREN  
  DOCUMENTEN  
  WATERERFGOEDGESPREKKEN  
  VAREND ERFGOED  
  BEDREIGD WATERERFGOED  
Lijst  
Meldpunt  
Acties  
Ga naar Haven van Antwerpen

ga naar Maritieme Dienstverlening en Kust

ga naar Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer

BEDREIGD WATERERFGOED

VLOTKRAAN 18

 

klik om de foto te vergroten

Beschrijving

Locatie en bezoekmogelijkheden

Eigenaar

Beheerder

Belang

Bedreigingen

Mogelijkheden

Noodzakelijke acties

Kostprijs

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Informatiebronnen

Beschrijving

Niet-zelfvarende vlotkraan van de Antwerpse haven.

 

 Bouwjaar 1962
 Tewaterlating 28 december 1962
 Constructeur Jos Boel & Zonen NV, Temse (België)
 Bouwheer Stad Antwerpen
 Lengte over alles 18,30 m
 Breedte over alles 11,11 m
 Diepgang 1,41 m
 Vrije hoogte 22,20 m
 Maximum laadvermogen (voor zoet water) 126,054 ton
  • De Vlotkraan 18 is officieel beschreven als een 'ponton met hefkraan op pennenrad voor het lossen en laden van zeeschepen', meer bepaald als een drijvende stukgoedkraan. De aanbesteding gebeurde op 21 januari 1960. De levering werd aan Boomse Metaalwerken opgedragen voor 41.133.810 BEF. Het werk ving aan op 24 oktober 1960. De aanvaarding gebeurde op 18 oktober 1965.
  • De Vlotkraan 18 bevindt zich in haar originele toestand. Het tuig is door het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen continu onderhouden en is in werkende staat. Het vlak behoeft verder nazicht en mogelijk plaatselijke herstelling.
klik om de foto te vergroten
klik om de foto te vergroten

Locatie en bezoekmogelijkheden

  • Ligplaats aan kaai 128 in de haven van Antwerpen (Baggerbedrijf).
  • Geen bezoekmogelijkheden tenzij op afspraak in het raam van de oproep tot overname door een erfgoedbeheerder.

Eigenaar

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

Beheerder

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

klik om de foto te vergroten
klik om de foto te vergroten

Belang

Vanuit diverse perspectieven is de Vlotkraan 18 aan te merken als een belangrijk stuk van het Vlaamse watererfgoed.

Historisch perspectief

De Vlotkraan 18 werd gebouwd in het raam van het Tienjarenplan voor de uitbouw van de haven van Antwerpen. Dit enorme havenuitbreidingsplan werd vastgelegd door de wetten van 5 juli 1956 en 15 april 1958, die het plan aanmerkten als van nationaal belang. Door het Tienjarenplan werd de haven uitgebreid tot aan de Nederlandse grens. Het plan was een dringend nodige inhaalbeweging, omdat de haven, doordat ze tijdens WO2 intact was gebleven, infrastructureel en technologisch voorbijgestreefd was. Dankzij het Tienjarenplan kon Antwerpen een wereldhaven blijven en antwoorden op de groei van Rotterdam en Hamburg.

De Vlotkraan 18 is het enige overblijvende exemplaar uit een reeks van zeven vlotkranen die de Stad Antwerpen met financiële steun van de Belgische Staat liet bouwen in het raam van het Tienjarenplan. Wegens haar geringe hijskracht (maximaal 5 ton) werd de kraan door de stukgoedbehandelaars uiteindelijk weinig gebruikt. Later werd ze van het vlotkranenbedrijf overgeheveld naar het baggerbedrijf van het havenbestuur. Ingevolge de ingebruikname van een nieuwe baggerkraan is de Vlotkraan 18 buiten dienst gesteld.

De Vlotkraan 18 getuigt meteen van de strijd van Antwerpen om zijn klassieke, tot op heden bewaard gebleven positie veilig te stellen als belangrijkste haven van de wereld voor het conventioneel behandelde stukgoed.

Samengevat is de Vlotkraan 18 een unieke getuige van de grootscheepse uitbreiding van de haven van Antwerpen in de jaren zestig, van de snelle technologische evolutie die de goederenbehandeling in die tijd onderging, van de concurrentiestrijd in de stukgoedtrafiek en van de roemrijke Vlaamse scheeps- en havenkranenbouw.

Erfgoedbeleidsperspectief

Het behoud van de Vlotkraan 18 dringt zich op in het licht van de context van het beleid rond scheepvaart- en havenerfgoed. De volgende elementen zijn van bijzonder belang:

  • de eerdere verdwijning (door verschillende oorzaken) van belangrijk haven- en scheepvaarterfgoed uit Antwerpen, waardoor een behoudsdeficit moet worden weggewerkt (cf. de Antwerpse stadsgraanzuiger 19 in het Havenmuseum te Rotterdam, het zeilopleidingsschip Mercator, de vlotkraan Grote Gust, verschillende havenkranen en -gebouwen)
  • de toenemende erkenning van het belang van scheepvaart- en havenerfgoed door o.m. de Europese, Vlaamse en lokale overheden (zie o.m. het Europees Maritiem Beleid)
  • de uitbouw van een actief beleid voor de bescherming en de financiering van het beheer van varend erfgoed door de Vlaamse Regering (cf. het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002)
  • de breed gedragen vraag van scheepvaart-, haven- en erfgoedorganisaties om het Antwerpse scheepvaart- en havenerfgoed te valoriseren, zoals uiteengezet in het Antwerps Watererfgoedmanifest 2009
  • de evocatie van de Antwerpse havengeschiedenis in het nieuwe Museum aan de Stroom (MAS)
  • de uitbouw van een museumhaven in het Bonapartedok vlak naast het MAS
  • de door het Antwerpse stadsbestuur gedragen visie dat er dient te worden gestreefd naar de uitbouw van een scheepvaart- en havenmuseum in aanvulling op het MAS
  • de toenemende belangstelling vooer de geschiedenis van de scheeps- en kranenbouw in Vlaanderen (cf. initiatieven rond het erfgoed van de Boelwerf en de Antwerpse havenkranencollectie).

Bedreigingen

Verkoop aan een buitenlandse overnemer of verschroting indien vóór 31 maart 2011 geen erfgoedbeheerder wordt gevonden.

Mogelijkheden

  • Museale exploitatie in het raam van een scheepvaart-, haven-, of techniekmuseum of een samenwerkingsverband van één of meer musea, erfgoedactoren, baggerondernemingen, vrijwilligersverenigingen, technische experten, tewerkstellingsprojecten en/of sponsors
  • Demonstraties en opleidingen
  • Decor voor culturele activiteiten

Noodzakelijke acties

  • Overname van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen vóór 31 maart 2011
  • Droogzetting en waar nodig herstelling van het vlak
  • Permanent onderhoud
  • Opstelling van beheersprogramma met betrokkenheid van technische deskundigen

Kostprijs

  • Overdracht door het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen: in principe kosteloos
  • Herstelling, restauratie en onderhoud: kostprijs onbekend (hangt af van de staat van het onderwaterschip)
  • Op grond van het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002 kan een bescherming en financiering van het beheer als Vlaams varend erfgoed worden aangevraagd

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoed Vlaanderen waardeert ten zeerste de bereidheid van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen om de Vlotkraan 18 kosteloos over te dragen aan een erfgoedbeheerder.

Watererfgoed Vlaanderen benadrukt het grote belang van het behoud van de Vlotkraan 18 (zie hierboven). Het roept alle overheden, erfgoedbeheerders en andere betrokkenen en geïnteresseerden op om bij te dragen tot het behoud en de valorisatie van dit belangrijke onderdeel van het haven- en scheepvaartpatrimonium.

Informatiebronnen

Laatste wijziging: 07/03/2011

  © Watererfgoed Vlaanderen vzw  
|
  Juridische Informatie  
|
  Privacy  
|
  Sitemap  
|
  Webmaster