logo Watererfgoed Vlaanderen Doelse Kogge
  Nieuws  
|
  Kalender  
|
  Nieuwsbrief  
|
  Media  
|
  Contact  
  VLAANDEREN EN HET WATER  
  WATERERFGOEDGIDS  
  WATERERFGOED VLAANDEREN  
  DOCUMENTEN  
  WATERERFGOEDGESPREKKEN  
  VAREND ERFGOED  
  BEDREIGD WATERERFGOED  
Lijst  
Meldpunt  
Acties  
Ga naar Haven van Antwerpen

ga naar Maritieme Dienstverlening en Kust

ga naar Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer

BEDREIGD WATERERFGOED

EMMERBAGGERMOLEN B4

 

klik om de foto te vergroten

Beschrijving

Locatie en bezoekmogelijkheden

Eigenaar

Beheerder

Belang

Bedreigingen

Mogelijkheden

Noodzakelijke acties

Kostprijs

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Informatiebronnen

Beschrijving

Niet-zelfvarende emmerbaggermolen van de Antwerpse haven.

 

 Bouwjaar 1929
 Constructeur J.K. Smit, Kinderdijk (Nederland)
 Bouwheer Stad Antwerpen
 Lengte over alles 51,50 m
 Breedte over alles 9,50 m
 Diepgang 3,50 m
 Maximale baggerdiepte 16,00 m
 Emmerinhoud 900 l
 Renovatiejaar (volledige overhaul) 1982-83
 Motor boordnet Dorman 6LE 185 kW
 Motor emmeraandrijving Dorman Seaking 345 kW
 Motor havengroep Lister-Petter CD4 32 kW

De Emmerbaggermolen B4 bevindt zich niet meer in zijn originele toestand maar bevat nog wel belangrijke oorspronkelijke basiselementen. Het tuig is door het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen continu onderhouden en is in werkende staat. Het vlak bevindt zich plaatselijk in vrij kritische staat en behoeft verder nazicht en allicht plaatselijke herstelling.

klik om de foto te vergroten
klik om de foto te vergroten

Locatie en bezoekmogelijkheden

  • Ligplaats aan kaai 128 in de haven van Antwerpen (Baggerbedrijf).
  • Geen bezoekmogelijkheden tenzij op afspraak in het raam van de oproep tot overname door een erfgoedbeheerder.

Eigenaar

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

Beheerder

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

klik om de foto te vergroten
klik om de foto te vergroten

Belang

Vanuit diverse perspectieven is de Emmerbaggermolen B4 aan te merken als een topstuk van het Vlaamse watererfgoed.

Internationaal perspectief

Emmerbaggermolens zijn een verdwijnende soort baggertuigen. In 1750 werd in Frankrijk de eerste ladderbaggermolen van ijzeren emmers voorzien. In 1796 werd de eerste stoombaggermolen gebouwd, naar een ontwerp van James Watt. In de jaren 1870 kwamen sleephopperzuigers in gebruik. Baggermolens van het type van de Emmerbaggermolen B4 zijn vandaag internationaal zeldzaam. Wereldwijd zijn nog slechts enkele tientallen emmerbaggermolens in bedrijf (zie de informatiebronnen hieronder). De Antwerpse Emmerbaggermolen B4 is allicht één van de oudste en grootste nog bewaarde exemplaren ter wereld. Voor zover bekend is in geen enkel ander scheepvaart-, haven- of techniekmuseum een gelijkaardig baggervaartuig bewaard. Het behoud van het vaartuig zou dus een internationale betekenis kunnen hebben.

Vlaams perspectief

Vlaanderen heeft een ongemeen rijke traditie als land van baggeraars. Het is opgerezen uit het water en heeft dankzij scheepvaart, havens en waterbouw rijkdom vergaard. De uitvoering van baggerwerken in stromen, havens en kanalen is voor de Vlaamse economie al eeuwen van vitaal belang. Heden ten dage staan de Vlaamse baggerondernemingen aan de wereldtop. In het licht van deze bijzondere Vlaamse historische context en met het oog op de bevordering van de aantrekkingskracht van de baggersector en publieke bewustwording rond het belang van havens, scheepvaart en baggeren is het aangewezen dat in dit verband aan een gerichte erfgoedzorg wordt gedaan en dat één van de zeldzame exemplaren van dit type baggervaartuig wordt behouden. Behoud, restauratie en museale exploitatie van de Emmerbaggermolen B4 is in deze context een opportuniteit.

Lokaal perspectief

De Emmerbaggermolen B4 is een waardevolle getuige van de geschiedenis van de Antwerpse wereldhaven in de twintigste eeuw. De Emmerbaggermolen B4 is het oudste baggertuig van de Antwerpse haven en was de eerste baggermolen met diesel-elektrische aandrijving (alle eerdere baggervaartuigen werkten op stoom; later werd in Emmerbaggermolen B4 diesel-hydraulische aandrijving geïnstalleerd). De Emmerbaggermolen B4 werd gedurende 80 jaar gebruikt bij het op diepte houden van de Antwerpse havendokken en zag de Antwerpse haven een enorme geografische expansie kennen, met tussenin een wereldoorlog. Hij bleef gedurende decennia functioneren, ook toen de havendokken steeds dieper en groter werden en diverse andere baggertechnieken het licht zagen. Het behoud van de Emmerbaggermolen B4 voor latere generaties Antwerpenaars is dus een kwestie van eerbied voor en erkenning van de belangrijke ontwikkelingsgeschiedenis van de Antwerpse haven.

Erfgoedbeleidsperspectief

Het behoud van de Emmerbaggermolen B4 dringt zich op in het licht van de context van het beleid rond scheepvaart- en havenerfgoed. De volgende elementen zijn van bijzonder belang:

  • de eerdere verdwijning (door verschillende oorzaken) van belangrijk haven- en scheepvaarterfgoed uit Antwerpen, waardoor een behoudsdeficit moet worden weggewerkt (cf. de Antwerpse stadsgraanzuiger 19 in het Havenmuseum te Rotterdam, het zeilopleidingsschip Mercator, de vlotkraan Grote Gust, verschillende havenkranen en -gebouwen)
  • de toenemende erkenning van het belang van scheepvaart- en havenerfgoed door o.m. de Europese, Vlaamse en lokale overheden (zie o.m. het Europees Maritiem Beleid)
  • de uitbouw van een actief beleid voor de bescherming en de financiering van het beheer van varend erfgoed door de Vlaamse Regering (cf. het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002)
  • de breed gedragen vraag van scheepvaart-, haven- en erfgoedorganisaties om het Antwerpse scheepvaart- en havenerfgoed te valoriseren, zoals uiteengezet in het Antwerps Watererfgoedmanifest 2009
  • de evocatie van de Antwerpse havengeschiedenis in het nieuwe Museum aan de Stroom (MAS)
  • de uitbouw van een museumhaven in het Bonapartedok vlak naast het MAS
  • de door het Antwerpse stadsbestuur gedragen visie dat er dient te worden gestreefd naar de uitbouw van een scheepvaart- en havenmuseum in aanvulling op het MAS.

Bedreigingen

Verkoop aan een buitenlandse overnemer of verschroting indien vóór 31 maart 2011 geen erfgoedbeheerder wordt gevonden.

Mogelijkheden

  • Museale exploitatie in het raam van een scheepvaart-, haven-, bagger- of techniekmuseum of een samenwerkingsverband van één of meer musea, erfgoedactoren, baggerondernemingen, vrijwilligersverenigingen, technische experten, tewerkstellingsprojecten en/of sponsors, desgevallend met steun van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
  • Demonstraties en opleidingen
  • Decor voor culturele activiteiten

Noodzakelijke acties

  • Overname van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen vóór 31 maart 2011
  • Droogzetting en waar nodig herstelling van het vlak
  • Restauratie met desgevallend herstel van originele delen (erfgoedbeheersmatige afweging)
  • Permanent onderhoud van schip en baggeruitrusting
  • Opstelling van beheersprogramma met betrokkenheid van technische deskundigen

Kostprijs

  • Overdracht door het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen: kosteloos
  • Herstelling, restauratie en onderhoud: kostprijs onbekend (hangt af van de staat van het vlak)
  • Op grond van het Decreet Varend Erfgoed van 29 maart 2002 kan een bescherming en financiering van het beheer als Vlaams varend erfgoed worden aangevraagd.

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoed Vlaanderen waardeert ten zeerste de bereidheid van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen om de Emmerbaggermolen B4 kosteloos over te dragen aan een erfgoedbeheerder.

Watererfgoed Vlaanderen benadrukt het grote belang van het behoud van de Emmerbaggermolen B4 (zie hierboven). Het roept alle overheden, erfgoedbeheerders en andere betrokkenen en geïnteresseerden op om bij te dragen tot het behoud en de valorisatie van dit belangrijke onderdeel van het bagger- en havenpatrimonium.

Informatiebronnen

Laatste wijziging: 07/03/2011

  © Watererfgoed Vlaanderen vzw  
|
  Juridische Informatie  
|
  Privacy  
|
  Sitemap  
|
  Webmaster