logo Watererfgoed Vlaanderen Doelse Kogge
  Nieuws  
|
  Kalender  
|
  Nieuwsbrief  
|
  Media  
|
  Contact  
  VLAANDEREN EN HET WATER  
  WATERERFGOEDGIDS  
  WATERERFGOED VLAANDEREN  
  DOCUMENTEN  
  WATERERFGOEDGESPREKKEN  
  VAREND ERFGOED  
  BEDREIGD WATERERFGOED  
Lijst  
Meldpunt  
Acties  
Ga naar Haven van Antwerpen

ga naar Maritieme Dienstverlening en Kust

ga naar Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer

BEDREIGD WATERERFGOED

Doelse Koggen 1 en 2

 

klik om de foto te vergroten

De Doelse Kogge 1 bij haar ontdekking in het Deurganckdok in 2000
(foto Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen)

Beschrijving

Locatie en bezoekmogelijkheden

Eigenaar

Beheerders

Belang

Bedreigingen

Mogelijkheden

Noodzakelijke acties

Kostprijs

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Informatiebronnen

Beschrijving

Doelse Kogge 1

Wrak van een middeleeuws vrachtschip van het koggetype van omstreeks 1325-1326, in 2000 gevonden bij graafwerken voor de bouw van het Deurganckdok in de Waaslandhaven op de linkeroever van de Schelde. De lengte is ca. 20-21 m en de maximale breedte ca. 7 m.

Doelse Kogge 2

Restanten van een middeleeuws vrachtschip van het koggetype van omstreeks 1328, in 2000 gevonden bij graafwerken voor de bouw van het Deurganckdok in de Waaslandhaven op de linkeroever van de Schelde.

Locatie en bezoekmogelijkheden

Het wrak en de restanten zijn in afwachting van verdere conservering, onderzoek, restauratie en valorisatie opgeslagen in speciaal gebouwde watercontainers die zich bevinden nabij Fort Liefkenshoek te Beveren. Er zijn geen bezoekmogelijkheden.

Eigenaar

Het Vlaams Gewest

Beheerders

  • Het Vlaams Gewest
  • Archeologische Dienst Waasland

Belang

De Doelse Kogge 1 is een archeologische vondst van internationaal belang. Er zijn immers slechts een twintigtal overblijfselen van koggen gevonden. De kogge was wellicht het belangrijkste vrachtschip van de middeleeuwen en het typische schip van de kooplui van de Duitse Hanze. Internationaal gezien is de Doelse Kogge 1 het best en meest compleet bewaarde wrak. Zij is ouder dan de Bremer Kogge, die dateert uit ca. 1380 en het topstuk is van het Duits nationaal scheepvaartmuseum. De restanten van de Doelse Kogge 2 leveren eveneens belangrijke informatie over middeleeuwse scheepvaart en scheepsbouw. De Doelse Koggen 1 en 2 getuigen van het belang van de Vlaamse havens (vooral Brugge en Antwerpen) in de middeleeuwen van hun belangrijke rol in de handel van de Hanze. Het historische belang van de Doelse Koggen 1 en 2 werd bevestigd door Vlaams en internationaal wetenschappelijk onderzoek. De Doelse Koggen 1 en 2 zijn absolute topstukken van het Vlaamse watererfgoed.

Bedreigingen

De bewaringstoestand van de Doelse Koggen 1 en 2 is slecht. Een internationaal onderzoek toonde aan dat het wrak en de restanten onherroepelijk verloren dreigen te gaan door gebrekkig beheer van de opslagcontainers en door de vorming van planten, schimmels, algen, bacteriën en andere organismen in de opslagcontainers.

 

klik om de foto te vergroten
klik om de foto te vergroten

De Doelse Kogge 1 bij haar ontdekking in het Deurganckdok in 2000
(foto Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen)

Mogelijkheden

Een studie over de museale ontsluiting toonde aan dat de Doelse Koggen, mits inpassing in een breder verhaal, een succesvolle publieksattractie kunnen worden, en dat Antwerpen voor deze ontsluiting de meest geschikte locatie is. De openstelling van de vindplaats in 2000 lokte op één dag 12.000 bezoekers. De vergelijkbare Bremer Kogge is het pronkstuk van het Duits scheepvaartmuseum. De conservatie en het verder onderzoek van de Doelse Koggen 1 en 2 kunnen een aanzet zijn voor de uitbouw van het maritiem-historisch en maritiem-archeologisch onderzoek in Vlaanderen. Zoals buitenlandse voorbeelden aantonen, kan de valorisatie van de kogge inspireren tot de bouw van interessante replica's.

 

klik om de foto te vergroten

De Bremer Kogge, topstuk van het Duitse Scheepvaartmuseum (foto Deutsches Schiffahrtsmuseum)

klik om de foto te vergroten

Een replica van de Bremer Kogge
(foto Bremen Ports)

Noodzakelijke acties

De Vlaamse Overheid moet zeer dringend een beslissing nemen over de conservatie, het onderzoek, het verdere behoud en de valorisatie van de Doelse Koggen 1 en 2 en over de financiering en de locatie van deze activiteiten. Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed heeft sinds geruime tijd een wetenschappelijk onderbouwd dossier klaar.

Kostprijs

  • Stabilisatie en reiniging van het hout: ca. 50.000 EUR
  • Studiefase: ca. 500.000 EUR
  • Conservatie: ca. 1.400.000 EUR
  • Museale ontsluiting: ca. 2.000.000 tot 8.000.000 EUR.

Standpunt van Watererfgoed Vlaanderen

Watererfgoed Vlaanderen beschouwt de redding en valorisatie van de Doelse Koggen als een topprioriteit voor de Vlaamse Regering.

Zie:

Informatiebronnen

  • Over de Doelse Koggen
    • Het VIOE coördineert het project van de Doelse koggen (persbericht VIOE, 24 november 2009)
    • Doelse kogge ligt gewoon weg te rotten (Gazet van Antwerpen, 23 november 2009)
    • Vraag om uitleg van Jos De Meyer tot Minister Geert Bourgeois, Vlaams Parlement, 14 oktober 2009
    • Belmans, G., Mogelijkheden tot museale exploitatie van de Doelse kogge, presentatie tijdens de studiedag van Watererfgoed Vlaanderen en SIWE over het Antwerps watererfgoed op 25 mei 2009
    • Fix, P.D. en Hamilton, D.L., Doel (Doelse) Cog. Artifact Evaluation & Preliminary Conservation Planning Stabilization, Reconstruction and Display, Center for Maritime Archeology and Conservation (Texas A&M University, USA), studie in opdracht van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed, 2007, 52 p.
    • Sien, Doelse Koggen. Studie naar de museale Haalbaarheid, studie in opdracht van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed, 2008, 42 p.
    • Van Hove, R., "De Doelse Kogge(n). Maritiem erfgoed van Europees formaat", Monumenten, Landschappen & Archeologie, juli-augustus 2005, nr. 24/4, p. 50-69
    • Van Hove, R., Van Roeyen, J.-P. en Vlierman, K., “De ‘Doelse koggen’ I (ca. 1325) en II (ca. 1328)”, in Verdronken Land, s.l., Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), 2007, p. 48
    • Van Roeyen, J.-P., Verbruggen, C., Klinck, B. en Meersschaert, L., “Het Deurganckdok te Doel (Beveren, O.-Vl.). Paleolandschappelijk en archeologisch onderzoek”, Berichten van de Archeologische Dienst Waasland, 2001, p. 439-484.
  • Over de context
    • Banges Warten an einem Wrack (Weser Kurier, 11 november 2009)
    • Asaert, G., De Antwerpse scheepvaart in de XVe eeuw (1394-1480), Brussel, Verhandelingen van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België, Klasse der Letteren, jg. XXXV, 1973, nr. 72, 505 p.
    • Asaert, G., Westeuropese scheepvaart in de middeleeuwen, Bussum, De Boer maritiem internationaal, 1974, 144 p.
    • Beuken, J.H.A., De hanze en Vlaanderen, Maastricht/Vroenhoven, Ernest van Aelst, s.d., 205 p.
    • Denucé, J., De Hanze en de Antwerpsche handelscompagnieën op de Oostzeelanden, Antwerpen, De Sikkel, 1938, 159 p.
    • Ewe, H., Schiffe auf Segeln, Rostock, VEB Hinstorff Verlag, 1972, 231 p.
    • Van Beylen, J., "De kogge", in Vermeersch, V. (ed.), Brugge en de zee, Antwerpen, Mercatorfonds, 1982, 46-47
    • Vandewalle, A. (ed.), Hanzekooplui en Medicibankiers. Brugge, wisselmarkt van Europese culturen, Oostkamp, Stichting Kunstboek, 2002, 176 p.
    • Zimmern, H., The Hansa Towns, New York/ G.P. Putnam's Sons, 1889, 389 p.

Laatste wijziging: 22/10/2009

  © Watererfgoed Vlaanderen vzw  
|
  Juridische Informatie  
|
  Privacy  
|
  Sitemap  
|
  Webmaster